Sultanija krišom spasila sina egzekucije i sakrila ga: Primio pravoslavlje i oženio se Srpkinjom, pa se borio da osvoji osmanski presto
Dodajte Kurir u vaš Google izborStara osmanska tradicija nije imala regulisano pravilo nasleđivanja prestola, pa je svaki sultanov sin imao pravo da sedne na presto, i svako od njih je znao da će jednog dana potencijalno stradati od dželatske ruke rođenog brata. Sultan Mehmed II Osvajač, koji je osvojio Carigrad 1453. godine i Srbiju 1459. je, da bi smanjio mogućnost budućih pobuna i građanskih ratova, legalizovao praksu bratoubistva.
Čuveni zakon o upravljanju sultana Mehmeda II glasio je: "Svako od mojih sinova, koji se popne na tron, prihvatljivo je da ubije svoju braću za zajedničku dobrobit naroda."
Sultani su, kada bi seli na presto, ubijali svu svoju živu braću, koja su posmatrana kao opasnost za njihov tron. Kada je Mehmed III, sin sultana Murata III i sultanije Safije, postao sultan 1595. godine, naredio je da se zadavi 19-oro njegove polubraće. Iznošenje kovčega iz palate posmatrale su i sultanije sa Kule pravde, zajedno sa Mehmedovim sinovima. Mnoge majke izgubile su svoju decu, a ova noć se smatra najkrvavijom u istoriji Osmanske dinastije.
Sultanija Safije spasila sina egzekucije
Sultanija Safije je, prema legendi, uspela da svog sina po imenu Jahja, Mehmedovog brata koji je tada bio dete, spasi egzekucije. Ona je u mali kovčeg podmetnula tuđe dete, koje je umrlo usled bolesti, a svog sina poslala je najpre u Grčku, a zatim na područje današnje Bugarske. Tamo je, navodno, kršten u jednom pravoslavnom manastiru, gde je dobio ime Aleksandar i proveo narednih osam godina života.
Jahja, koji je rođen 1585. ili 1589. godine, i sam je tvrdio da je sin sultana Murata III. Nakon smrti njegovog navodnog brata, sultana Mehmeda III 1603. godine, na presto je stupio Mehmedov sin Ahmed I, suprug sultanijeKosem. Ahmed je zabranio bratoubistvo, a posle njegove smrti uspostavljena je praksa primogeniture - pravo nasledstva najstarijeg muškog člana dinastije. Jahja je tvrdio da je kao najstariji živi princ upravo on imao pravo na presto i ostatak života posvetio pokušajima da ga osvoji.
Borba za presto
Jahja se godinama borio sa decom sultana Ahmeda, svog bratanca, kako bi preuzeo vlast. Posle 1603. godine neprestano je putovao Evropom tražeći podršku za svoje pravo na osmanski presto, ali bez uspeha. Posetio je Firencu, Madrid, Rim, Krakov, Antverpen i Prag. Većina tadašnjih vladara, kao i značajan broj savremenih istoričara, smatrali su ga prevarantom. U jednom trenutku uspeo je da zadobije podršku tatarskog kana, kao i Kozaka.
Berk Džankat u ulozi Iskendera, odnosno princa Jahje u seriji "Sultanija Kosem":
Između 1614. i 1617. godine navodno je sarađivao i sa episkopima Pećke patrijaršije (danas Srpska pravoslavna crkva) na području Kosova i Metohije i učestvovao u pobunjeničkim aktivnostima protiv Osmanskog carstva na području Novog Brda i Šar planine. Predstavljao se kao hrišćanski saveznik protiv Osmanlija i često putovao prerušen u spahiju. Nekoliko godina kasnije, uz pomoć ruskih i ukrajinskih Kozaka, poveo je flotu od 130 brodova i bezuspešno napao Carigrad. Nakon toga nastavio je da traži podršku po evropskim dvorovima. Često je molio katoličkog papu za pomoć i obećavao mu je da ako on postane sultan, Turci će biti prevedeni u hrišćanstvo.
Grof Aleksandar od Crne Gore
Prema nekim izvorima, početkom 1630-ih Jahja se oženio Anom Katarinom, ćerkom vojvode Petra iz Drivasta kod Skadra. Ubrzo nakon toga bio je proglašen za grofa crnogorske regije i postao poznat kao grof Aleksandar od Crne Gore. Njegova žena je bila potomak Đurđa Kastriota Skenderbega, poznatog srpskog borca protiv Osmanlija. Sa Anom je imao troje dece, sinove Morisa/Mauricija i Alesandra i ćerku Jelenu.
Njegova deca su nastavila da žive u evropskim plemićkim krugovima. Njegov sin Mauricio kasnije je služio kao kapetan u mletačkoj vojsci, dok se za ćerku Jelenu navodi da se udala za italijanskog plemića.
Nemački biografski leksikon navodi da je 1647. godine Jahja stupio u mletačku službu pod imenom Alesandro Varna, neposredno pre nego što je završio život u Kotoru.
Jahja je godine 1648. ili 1849. umro u Kotoru nakon što se razboleo tokom ustanka. Ceo njegov život obavijen je maglom i kontroverzama. U osmanskim izvorima ne postoji pouzdan dokaz da je sultanija Safije zaista rodila sina po imenu Jahja koji je preživeo. Zanimljivo je da u nekim kasnijim verzijama priče njegova majka nije Safije, već vizantijska princeza iz porodice Komnina, Jelena.
Političko oružje
Jahja se pojavio u trenutku kada je Evropa bila veoma zainteresovana za slabljenje Osmanskog carstva. Čovek koji se predstavlja kao "izgubljeni sin sultana Murata III", tvrdi da je preživeo bratoubistvo, da ima legitimno pravo na presto i pritom je hrišćanin, mogao je da bude veoma koristan evropskim protivnicima Osmanlija. Jahjin navodni identitet, bio on tačan ili ne, je postao političko oružje.
Princ Jahja se kao Iskender pojavljuje i u seriji "Sultanija Kosem", a glumio ga je turski glumac Berk Džankat.
Bonus video: