Ovo rajsko ostrvo bilo je nedostupno za "obične ljude" u Jugoslaviji: Za vreme Tita mu je pormenjeno ime i data posebna namena
Dodajte Kurir u vaš Google izborNa svega nekoliko kilometara od Tivta nalazi se malo ostrvo čija istorija obuhvata srednjovekovne svetinje, vreme socijalističke Jugoslavije i ratne godine koje su zauvek promenile živote njegovih stanovnika.
Miholjska prevlaka, poznata i kao Ostrvo Svetog Mihaila i Ostrvo cveća, dugačka je oko 300, a široka približno 200 metara. Sa kopnom je povezana uskim zemljanim pojasom, zbog čega se do nje može stići bez čamca.
Iako površinom nevelika, vekovima je imala važnu ulogu – od duhovnog središta srednjovekovne Zete, preko zatvorenog odmarališta namenjenog pripadnicima JNA, do naselja u kojem su utočište pronašle porodice proterane tokom ratova devedesetih godina.
Srednjovekovna svetinja
Miholjska prevlaka dobila je ime po manastiru Svetog arhangela Mihaila. Njena istorija posebno je vezana za 1219. godinu, kada je Sveti Sava upravo na ovom mestu osnovao Zetsku episkopiju novoosnovane autokefalne Srpske pravoslavne crkve.
Manastir je tako postao jedno od najvažnijih crkvenih središta srednjovekovne Zete. Kasnije je Zetska episkopija uzdignuta na rang mitropolije, dok je svetinja sredinom 15. veka razorena.
Pogledajte u galeriji fotografije svetinje:
Od nekadašnjeg manastira danas su sačuvani arheološki ostaci. Na ostrvu se nalazi i Crkva Svete Trojice, koju je 1833. godine podigla kontesa Ekatarina Vlastelinović. Prema crkvenom predanju, monasi manastira otrovani su sredinom 15. veka, dok je svetinja potom razorena. Priča o njihovom stradanju i danas predstavlja jedan od najmisterioznijih delova istorije Miholjske prevlake.
Monaški život obnovljen je tokom devedesetih godina prošlog veka, a obnova manastirskog kompleksa traje i danas.
Ostrvo dobilo novo lice
Posle Drugog svetskog rata duhovno i istorijsko mesto počelo je da dobija sasvim drugačiju namenu. Tokom šezdesetih godina zemljište je otkupio Poljoprivredni kombinat „Beograd“, koji je na ostrvu izgradio turističko odmaralište.
Upravo iz tog perioda potiče naziv Ostrvo cveća. Ostrvo su tada krasili bujna mediteranska vegetacija, negovani vrtovi, travnjaci i različite biljne vrste koje su stvarale gotovo egzotičan ambijent.
Desetak godina kasnije kompleks je prešao u ruke Jugoslovenske narodne armije, nakon čega je pretvoren u uređeno vojno odmaralište. Izgrađeni su bungalovi i drugi smeštajni objekti, a pristup je bio kontrolisan, pa obični turisti nisu mogli slobodno da letuju na ostrvu.
Titovo vojno letovalište
Ostrvo cveća postalo je jedno od ekskluzivnih mesta za odmor pripadnika vojske nekadašnje Jugoslavije i njihovih porodica. U vreme države na čijem se čelu nalazio Josip Broz Tito, kompleks je bio zatvoren za širu javnost, pažljivo održavan i uređen prema standardima tadašnjih vojnih odmarališta.
Zbog toga se u pričama o ovom mestu često naziva „Titovim ostrvom“, iako ono nije bilo njegova privatna rezidencija. Taj naziv više upućuje na period socijalističke Jugoslavije i zatvoreni vojni sistem kojem je odmaralište pripadalo.
Nekadašnji posetioci pamtili su ga po zelenilu, miru, uređenim plažama i bungalovima skrivenim među rastinjem. Ipak, idilična slika nije dugo potrajala.
Rat promenio sve
Raspad Jugoslavije i početak ratova devedesetih potpuno su promenili sudbinu Ostrva cveća. Nekadašnje vojno odmaralište postalo je mesto za smeštaj pripadnika JNA i njihovih porodica koji su morali da napuste domove u ratom zahvaćenim područjima.
Bungalovi, prvobitno namenjeni bezbrižnom letnjem odmoru, pretvoreni su u privremeni smeštaj. Međutim, ono što je trebalo da bude kratkotrajno rešenje za pojedine porodice potrajalo je godinama, pa čak i decenijama.
Bez nekadašnjeg sistema održavanja kompleks je počeo da propada. Vreme, vlaga i nerešeni imovinski odnosi ostavili su trag na objektima, a nekada uredni vrtovi i travnjaci izgubili su izgled po kojem je ostrvo dobilo svoje najpoznatije ime.
Više vekova na jednom mestu
Miholjska prevlaka danas više nije elitno vojno odmaralište iz vremena SFRJ, ali nije izgubila istorijski i duhovni značaj.
Na malom prostoru susreću se ostaci srednjovekovnog manastira, obnovljeni crkveni život, dotrajali bungalovi nekadašnjeg odmarališta i domovi porodica čije je živote obeležio raspad Jugoslavije.
Video: Ispovest Milke Jakulić, Titove stjuardese