Rak dojke ne mora da boli: Onkolog objašnjava kada su najveće šanse za izlečenje
Dodajte Kurir u vaš Google izbor- Rak dojke često ne boli na početku, pa se bolest neretko otkriva tek u odmaklom stadijumu.
- Najveće šanse za izlečenje su kada se tumor otkrije rano, pre širenja van dojke, uz važnu ulogu mamografskog skrininga.
- Najčešći simptomi su čvor u dojci ili pazuhu, zadebljanje i crvenilo kože, kao i krvavi iscedak.
Rak dojke je, i pored svih napora stručnjaka, i dalje najčešći maligni tumor i vodeći uzrok smrtnosti od raka među ženama u svetu. Rak dojke uglavnom ne boli na početku, pa se dešava da se žena javi na prvi pregled kada je bolest već u odmaklom stadijumu.
Lekari u našoj zemlji kažu da je incidencija obolevanja od raka dojke u Srbiji u skladu s evropskom statistikom. Ipak, u poređenju s evropskim podacima, u Srbiji značajno veći broj pacijenata svake godine premine zbog raka dojke. Organizovani skrining mogao bi u bitnoj meri da promeni ovu sliku, jer su šanse za izlečenje od karcinoma dojke najveće kada se promene uoče u najranijim stadijumima bolesti, naglašavaju lekari.
Šta direktno utiče na dužinu života?
Prema podacima Svetske zdravstvene organizacije i Međunarodne agencije za istraživanje raka (IARC), tokom 2022. godine u svetu je registrovano oko 2,3 miliona novih slučajeva raka dojke, dok je više od pola miliona žena izgubilo život od ove bolesti. U Evropi se godišnje registruje oko 500.000 novoobolelih i oko 144.000 smrtnih ishoda. Prema podacima Instituta „Batut“, u Srbiji svake godine od raka dojke oboli oko 4.500 žena, dok njih 1.600 do 1.700 izgubi život od ove bolesti.
- Broj obolelih od raka dojke u Srbiji je isti i ne menja se tokom vremena, oko 4.500 hiljada novootkrivenih svake godine. Incidencija raka dojke u Srbiji u skladu je sa evropskom statistikom obolevanja od ove bolesti, ali značajno veći broj pacijenata u Srbiji svake godine premine zbog raka dojke u poređenju sa evropskim podacima. Srbija još uvek nema na celoj teritoriji organizovani skrining koji podrazumeva mamografske preglede svake druge godine od 50. do 69. godine života. Zbog toga je broj pacijenata kod kojih se bolest otkrije u najranijim stadijumima manji od broja pacijenata koji se dijagnostikuju u kasnijim stadijumima. Ovo direktno utiče na dužinu života, jer najveće šanse za izlečenje imaju pacijenti kod kojih se rak dojke otkrije dok je mali. Tu šansu povećavaju skrining mamografije - kaže za Zdravlje Kurir prim. dr sci. med. Snežana Šušnjar, specijalista interne medicine, subspecijalista onkologije.
Šta je rak dojke?
Rak dojke je maligni tumor koji nekontrolisano raste i širi se u druge delove tela, a ove ćelije izbegavaju fiziološke mehanizme koji kontrolišu rast normalnih ćelija i tkiva. Proces preobražaja jedne normalne ćelije mlečne žlezde u malignu je složen. Pod uticajem različitih faktora dolazi do izmena u genima ćelija i njihovog nagomilavanja. Sve na kraju dovodi do jedne ćelije koja se nekontrolisano umnožava i ćelije koja više ne liči na zdravu ćeliju od koje je potekla, objašnjava dr Šušnjar.
Dr Šušnjar naglašava da karcinom dojke može biti izlečiv prevashodno kod pacijenata kod kojih je tumor otkriven pre nego što se proširio u organe van regija dojke, kao što su kosti, pluća ili jetra.
- Cilj lečenja u ovoj fazi jeste izlečenje. Međutim, karcinom dojke može da se povrati i posle dužeg vremena i posle inicijalnog lečenja, što zavisi prvenstveno od veličine tumora i broja zahvaćenih limfnih čvorova u istostranoj pazušnoj jami u trenutku postavljanja dijagnoze i od biologije tumora.
Šta je duktalni in situ karcinom dojke ?
Duktalni in situ karcinom dojke (DCIS) predstavlja takozvani neinvazivni karcinom koji raste unutar mlečnog kanalića.
- Najvažnija razlika između njega i invazivnog karcinoma je u tome što DCIS ne može da se širi ni limfom ni krvlju u okolne ili udaljene organe, to jest ne može da metastazira. Ipak, pojava DCIS u jednoj dojci predstavlja povećan rizik za nastanak invazivnog karcinoma dojke u istoj ili drugoj dojci - objašnjava dr Šušnjar.
Može li samopregled dojki da bude dovoljan?
Dr. Šušnjar napominje da se samo na samopregled dojki uopšte ne možemo da oslonimo, dodaje da se samopregled i ne pominje u vodičima za skrining raka dojke.
- Međutim, ja mislim da je korisno da se radi samopregled dojki u određenim vremenskim intervalima, a ne samo jednom mesečno kako je to ranije preporučivano. Međutim, ono na šta lekari upozoravaju žene to je da svakodnevno posmatraju svoje dojke i, ako uoče neku promenu koja ranije nije postojala, bez oklevanja jave na pregled. Žene često napipavaju promene koje su benignog karaktera, ali za iskusnog stručnjaka kao što je onkohirurg, već sam klinički pregled može da ukaže da li je ta promena bezazlena ili potrebna dodatna dijagnostika. Svaka nova promena u dojkama koju ranije možda niste opipali kod žena starosti između 35 i 40 godina zahteva proveru kod stručnjaka koji se bave dijagnostikom i lečenjem tumora dojke - upozorava doktor Šušnjar.
Promene u vidu zrnca peska
Ona nam skreće pažnju i na nepalpabilne lezije (ne možemo da ih opipamo) koje se vide najčešće na mamografiji u vidu takozvanih mikrokalcifikacija - opisuju se kao zrnca peska.
- Na osnovu njihovog izgleda i rasporeda može se pretpostaviti da li su maligne ili benigne. Da bi se proverila priroda ovih lezija, radi se biopsija određenom tehnikom koja podrazumeva primenu novijih aparata kao što su, na primer, stereotaksična biopsija, biopsija pod kontrolom mamografije ili magnetne rezonance – kaže dr Šušnjar.
Prednosti savremene tehnologije
Zahvaljujući napretku tehnologije doktori imaju na raspolaganju različite dijagnostičke mašine (mamografske i ultrazvučne aparate, magnetnu rezonancu) koje, kako objašnjava dr Šušnjar, svaka na svoj način generišu sliku, i, svakako, mogu pouzdanije da predvide prirodu promene koja se vidi na ekranu.
- Zbog toga je danas moguće da se pod kontrolom najčešće ultrazvuka urade biopsije i malih lezija u dojci ili limfnim čvorovima u pazušnoj jami. To se promenilo, nijedna pacijentkinja praktično ne ide na operaciju, a da se ne zna priroda lezije koja se odstranjuje, što je ranije bila standardna praksa – navodi dr Šušnjar.
Kako se procenjuje najbolja vrsta terapije?
Novine u sistemskoj terapiji (hormonska, antiestrogena terapija, hemioterapija, inovativna terapija) značajno su poboljšale ishode lečenja, jer ne dobijaju svi pacijenti istu terapiju, kao nekada. Doktorka objašnjava da se danas prepoznaju različiti biološki tipovi karcinoma dojke, što se određuje još tokom biopsije tumora.
- Generalno, postoje 3 osnovna tipa tumora koje prepoznajemo na osnovu ispoljenosti određenih molekula na površini tumorske ćelije (receptori za estrogen i progesteron i HER2) i Ki67 proliferativnog indeksa, koji predstavlja meru koliko tumor brzo raste. Ove podatke daje patolog u svom izveštaju kada opisuje patohistološku sliku prethodno bioptiranog ili izvađenog tumora. Važno je da se ovi parametri odrede, jer se na osnovu njih određuje i vrsta terapija od koje će pacijenti imati najviše koristi – podvlači dr Snežana Šušnjar.
Rak dojke u ranoj fazi izlečiv je u 90 odsto slučajeva: Inovativne terapije dostupne o trošku države