BIO JE U ČETNICIMA, A ONDA ZAIGRAO PROFESIONALNU KOŠARKU U AMERICI! Neverovatna životna priča prijatelja Draže Mihailovića!
Dodajte Kurir u vaš Google izborLjubitelji košarke u Srbiji čuli su za Pita Maravića, kultnog košarkaša i čoveka koji je bio simbol NBA košarke osamdesetih godina prošlog veka.
Međutim, jedan Srbin je pre njega ostavio trag u američkoj košarci, igrajući za Jangstaun Medvede u Nacionalnoj košarkaškoj ligi (NBL), direktnoj preteči današnje NBA.
Rođen u srpskoj porodici iz Like
Njegovo ime je Nikola Nik Lalić, koji je rođen 8. maja 1916. godine u mestu Lorejn u američkoj saveznoj državi Ohajo. U srpskoj porodici koja je u Ameriku došla iz sela Ponikve kod Ogulina, iz Like. Njegovi roditelji zvali su se Mihajlo i Ruža. Preminuo je u svojoj 85. godini, u Baltimoru, 11. maja 2001. godine.
U mladosti, četrdesetih godina prošlog veka, Nik Lalić bio je zvezda Univerziteta Ohajo, a čak tri godine zaredom, od 1936. do 1938. bio je biran u prvu petorku svoje konferencije. Bio je najbolji strelac konferencije 1936. godine, kada je postigao 135 poena. Ovaj rasni košgeter je tokom svoje igračke koledž karijere postigao više od 600 poena.
Diplomirao je i stekao diplomu iz oblasti industrijskog dizajna. Kasnije je magistrirao na Univerzitetu Kolumbija u Njujorku. Posle Drugog svetskog rata, u kojem je bio oficir, vratio se košarci i jednu sezonu odigrao za Jangstaun Medvede (1945/1946) u Nacionalnoj košarkaškoj ligi (NLB). Godine 1984. Lalić je primljen u Kuću slavnih tima Ohajo Bobkets.
Brat NBA košarkaš
Mlađi Nikov brat Pit Petar Lalić zaista je igrao u NBA ligi. Bio je član ekipe Klivlend Rebels u sezoni 1946/1947, u prvoj godini BAA lige, koja se danas smatra prethodnicom NBA. Upisao je jednu utakmicu.
Nik Lalić bio je košarkaš, profesor i američki obaveštajni oficir. Njegov najveći podvig desio se tokom Drugog svetskog rata. Kao kapetan američke OSS (preteče CIA ) koji tečno govori srpski jezik, boravio je u Kraljevini Jugoslaviji i bio u štabu Jugoslovenske vojske generala Dragoljuba Mihailovića. Stigao u Srbiju u avgustu 1944, kada je kapetan Džordž Musulin povučen u Ameriku. Upravo on je komandovao operacijom spasavanja 517 američkih pilota oborenih iznad Srbije, koju su izvršili četnici. Bila je najveća akcija te vrste u Drugom svetskom ratu. Za hrabrost je odlikovan ordenom "Legion of Merit".
Dražin iskreni prijatelj
Bio je oženjen Mirom Vukčević, sa kojom je stupio u brak 1952. godine. Posle rata Nik Lalić nastavio je službu u CIA, radio je u Grčkoj, Njujorku i Baltimoru, ali je do kraja života ponosan isticao svoje srpsko poreklo. Potomci Nika Lalića su 2019. godine posetili Galovića polje i aktivni su u promovisanju misije "Halijard". Njegova ćerka Stefani Lalić Adams je prilikom premijere filma "Heroji Halijarda" u Vašingtonu nosila Orden Svetog Save, koji je njenom ocu poklonio lično general Mihailović.
Odnos Nika Lalića sa generalom Dragoljubom Dražom Mihailovićem bio je više od obične službene saradnje. Prema svedočenjima Lalićeve porodice i njegovim sopstvenim sećanjima, njih dvojica su tokom nekoliko meseci proveli mnogo vremena zajedno, delili opasnosti i razvili duboko međusobno poverenje. Nikova ćerka Stefani Lalić Adams u intervjuu za B92 opisala njihov odnos rečima da su bili "kao braća".
Mesecima su se Lalić i Mihailović kretali kroz ratnu zonu, sarađivali u organizovanju spasavanja i suočavali se sa opasnošću da ih nemačke, ili druge neprijateljske snage zarobe. Na rastanku su razmenili oružje kao uspomenu, a Lalić je kasnije govorio o Mihailoviću sa velikim poštovanjem.
Srbi sve dali Amerikancima
Nik Lalić je iz neposredne blizine video kako se lokalno srpsko stanovništvo odnosilo prema američkim vojnicima. Prema sećanjima njegove ćerke Stefani Lalić Adams, otac joj je često pričao o srpskim seljacima koji su skrivali avijatičare, delili sa njima hranu i čuvali ih od Nemaca, iako su i sami živeli u oskudici.
Jedna od najpotresnijih priča o odnosu Lalića i Mihailovića vezana je za kraj 1944. godine, kada je američki oficir trebalo da napusti okupiranu Kraljevinu Jugoslaviju. Prema svedočenju njegove ćerke, Lalić je želeo da Mihailović pođe sa njim i da se skloni iz ratne zone. Uveren da je generalu život ugrožen, pokušavao je da ga nagovori da napusti zemlju. Mihailović je, međutim, odbio. Prema porodičnom kazivanju, smatrao je da mora da ostane uz svoju vojsku i narod.
Njihov rastanak bio je težak. Stefani Lalić Adams ispričala je da su se zagrlili, poljubili tri puta u obraz, po srpskom običaju, i da je njen otac plakao. Ovaj detalj je posebno upečatljiv jer pokazuje koliko je Lalić, iako Amerikanac koji je došao u službenoj misiji, emotivno bio vezan za ljude sa kojima je proveo mesece.
Teško podneo Dražino ubistvo
Pre nego što se Lalić ukrcao u avion, njih dvojica su razmenili uspomene. General Dragoljub Mihailović je Laliću poklonio svoj bodež i srpsku zastavu koju je nosio na uniformi. Nik Lalić je Mihailoviću darivao američki bodež. Lalić je 27. decembra 1944. napustio Jugoslaviju. Bio je poslednji Amerikanac koji se susreo sa Mihailovićem.
Za Lalića odlazak nije značio i kraj veze sa Mihailovićem. Prema svedočenju njegove ćerke, nastavio je da misli na njega i da veruje da bi mogao da preživi političke promene koje su usledile po završetku rata. Mihailović je uhvaćen 1946. od strane komunista, izveden pred vlasti pod komandom Josipa Broza i posle montiranog sudskog procesa osuđen na smrt. Pogubljen je u julu iste godine.
Nik Lalić je prema porodičnom svedočenju koje je preneto u intervjuu za B92, bio uveren da će suđenje završiti pogubljenjem i pokušavao je da pomogne Mihailoviću, ali bez uspeha. Kada je saznao da je general pogubljen, bio je duboko potresen. Do svoje smrti Lalić je putovao po Sjedinjenim Američkim Državama govorio u Draži Mihailoviću i držao predavanja o značaju akcije "Halijard" kojom je spaseno više od 500 pilota.