Marija je osvojila dve Nobelove nagrade: Na kraju je umrla od sopstvenog naučnog otkrića
Dodajte Kurir u vaš Google izborMarija Kirijedna je od najistaknutijih naučnica 20. veka, najviše upamćena po svom doprinosu na polju radioaktivnosti. Njen rad u fizici i hemiji bio je ključan u sticanju saznanja koja čine okosnicu moderne nauke. Dobitnica je dveju Nobelovih nagrada.
Mlada studentkinja, ljubiteljka nauke
Rođena je kao Marija Sklodovska 1867. godine u Varšavi. Iako je odrasla u vremenu u kome je ženama pristup obrazovanju bio ograničen, Kiri se rodila u porodici koja je cenila akademsko obrazovanje i znanje. Marija se vrlo dobro snalazila u školi, pa je uskoro otišla u Pariz i upisala studije na Sorboni.
Dve Nobelove nagrade
1894. godine upoznaje fizičara Pjera Kirija, s kojim brzo razvija odnos. Već iduće godine su se venčali, a osim privatnog života počinju da dele i poslovni, te zajedno istražuju. Istraživali su godinama i 1903. godine dobili Nobelovu nagradu za fiziku. Predavanje je održala Marija, dok je Pjer ostao u Parizu zbog bolesti.
U početku je odbor planirao da izostavi Mariju, smatrajući je samo muževljevom asistentkinjom, ali Pjer im je uputio oštru kritiku, pa su brzo uključili oba člana porodice Kiri. Pjer je poginuo u saobraćajnoj nesreći 1906. godine, a Marija je bila devastirana. Spas je pronašla u poslu. Otkrila je radijum i polonijum, što joj je donelo još jednu Nobelovu nagradu, za hemiju 1911. godine.
Tako je postala prva žena dobitnica Nobela, ali i prva žena koja ima Nobela iz dva različita znanstvena područja. Curie je također pionirka Sveučilišta u Parizu, gdje je postala prva profesorica.
Doprinosi nauci
Ono što joj nije uspelo je članstvo u Francuskoj akademiji nauka, u koju nije primljena zbog nekoliko glasova razlike. Njena ćerka je kasnije izjavila da joj je majka bila "heroj i ponos Francuske kada su u pitanju inostrane nagrade, ali kada su domaće u pitanju, ništa više od nepoželjne strankinje".
Marija Kiri je celog života nosila poljsko prezime i trudila se da svoju decu naučito njihovim korenima. Desničarski naučni časopisi često su umanjivali njen doprinos nauci, čak i kada se radilo o presedanima i revolucionarnim otkrićima. Spekulisalo se i da je Jevrejka, što joj nije išlo u prilog u vreme raširenog antisemitizma.
Njena postignuća u nauci vrlo su brzo implementirana u praksi. Zbog otkrića radioaktivnosti naglo se povećao broj istraživanja o raku, te je uveden pojam radioterapije. Glavni institut koji se bavi istraživanjem i lečenjem raka u Parizu danas nosi njeno ime.
Kiri je umrla 4. jula 1934. godine od aplastične anemije, tada slabo poznate bolesti koja se javlja nakon dugotrajnog izlaganja radijaciji. O njenoj smrti izveštavali su gotovo svi mediji od SAD do Rusije. Bila je priznata već za života, a nakon smrti njen lik i delo samo su još više dobijali na značaju. Smatra se najvećom feminističkom ikonom u nauci.
(Kurir.rs/ Index.hr)
Video: Veliki nobelovac među svojim Srbima