NA DANAŠNJI DAN POČEO JE RAT KOJI JE ODNEO MILIONE ŽIVOTA: Jedna invazija promenila je tok svetske istorije i podelila Koreju do danas
Na današnji dan, pre 76 godina, a samo pet godina nakon završetka Drugog svetskog rata, svet se ponovo našao na ivici velike katastrofe. Na Korejskom poluostrvu izbio je krvavi sukob koji je odneo milione života, uključio najveće svetske sile i postao prvi veliki rat Hladnog rata. Iako je završen još 1953. godine, njegove posledice osećaju se i danas.
Korejski rat trajao je od 25. juna 1950. do 27. jula 1953. godine. Počeo je kada su snage Severne Koreje prešle 38. paralelu i izvršile invaziju na Južnu Koreju. U sukob su se ubrzo uključile i velike sile – Sjedinjene Američke Države i snage Ujedinjenih nacija stale su uz Južnu Koreju, dok su Severnu Koreju podržavali Sovjetski Savez i Kina.
Kako je jedna podela dovela do krvoprolića
Koreni sukoba sežu u period nakon Drugog svetskog rata. Koreja, koja je decenijama bila pod japanskom okupacijom, podeljena je na dva dela. Sever je bio pod sovjetskim uticajem i razvijao se kao komunistička država, dok je jug bio pod zaštitom SAD i okrenut zapadnom modelu razvoja. Planovi o ponovnom ujedinjenju brzo su propali, a tenzije između dve strane postajale su sve veće.
Kada je severnokorejski lider Kim Il-sung procenio da ima podršku Moskve i Pekinga za vojnu akciju, odlučio je da silom pokuša da ujedini poluostrvo pod svojom vlašću.
Borba Istoka i Zapada na tlu Koreje
U prvim mesecima rata Severna Koreja ostvarila je značajne uspehe i potisnula južnokorejske i američke snage gotovo do krajnjeg juga poluostrva. Međutim, preokret je usledio nakon čuvene operacije iskrcavanja kod Inčona, koju je predvodio američki general Douglas MacArthur. Nakon toga su snage UN krenule ka severu, ali je ulazak Kine u rat potpuno promenio tok sukoba.
Usledile su godine iscrpljujućih borbi, bombardovanja i rovovskog ratovanja. Front se na kraju stabilizovao gotovo na istoj liniji na kojoj je rat i počeo.
Tokom sukoba prvi put su se u velikoj meri koristili mlazni lovci, pa se Korejski rat često naziva i prvim ratom mlazne avijacije. Posebno su poznate vazdušne borbe između američkih aviona F-86 Sabre i sovjetskih MiG-15, koje su vođene iznad severnog dela Korejskog poluostrva.
Krvava cena trogodišnjeg sukoba
Korejski rat spada među najkrvavije sukobe 20. veka. Procene govore da je život izgubilo najmanje 2,5 miliona ljudi, dok pojedini izvori navode i veći broj stradalih. Posebno je stradalo civilno stanovništvo, a čitavi gradovi na Korejskom poluostrvu bili su pretvoreni u ruševine.
Rat je ostavio duboke ožiljke i milione porodica razdvojio preko granice koja postoji i danas. Mnogi Korejci nikada više nisu videli svoje najbliže nakon podele zemlje. Posebno teške posledice pretrpelo je civilno stanovništvo. Milioni ljudi bili su primorani da napuste svoje domove, a veliki broj porodica ostao je zauvek razdvojen između severa i juga. I danas postoje Korejci koji nikada nisu uspeli da ponovo vide članove svojih porodica nakon podele zemlje.
Rat "stao" - mir nikada nije stigao
Sukob je formalno zaustavljen potpisivanjem primirja 27. jula 1953. godine. Međutim, mirovni sporazum nikada nije zaključen, što znači da su Severna i Južna Koreja tehnički i danas u ratnom stanju. Između dve države uspostavljena je Demilitarizovana zona (DMZ), jedna od najčuvanijih granica na svetu.
Rane koje nisu zarasle ni posle 70 godina
Korejski rat učvrstio je podele između Istoka i Zapada i dodatno produbio Hladni rat. Takođe je pokazao da sukob između velikih sila može da se vodi preko manjih država, bez direktnog rata između supersila.
Rat je imao ogroman uticaj i na globalnu politiku. Vašington je nakon izbijanja sukoba značajno povećao vojna izdvajanja, dok su odnosi između komunističkog i zapadnog bloka dodatno zaoštreni. Mnogi istoričari smatraju da je upravo Korejski rat definisao tok Hladnog rata tokom narednih decenija.
Danas je Južna Koreja jedna od najrazvijenijih ekonomija sveta, dok je Severna Koreja ostala jedna od najizolovanijih država na planeti. Iako je prošlo više od sedam decenija od početka rata, granica na 38. paraleli i dalje podseća da sukob nikada nije u potpunosti završen.
Iako su u više navrata vođeni pregovori o poboljšanju odnosa između dve Koreje, trajno rešenje nije pronađeno. Povremene političke krize, vojne vežbe i raketni testovi Severne Koreje podsećaju da je jedno od najopasnijih žarišta na svetu i dalje aktivno.
Zanimljivo je da je granica između dve Koreje danas jedna od najutvrđenijih na planeti. Demilitarizovana zona široka je oko četiri kilometra i proteže se duž čitavog poluostrva, predstavljajući simbol podele koja traje već više od sedam decenija.
Kurir.rs
