"SIX TURNING AND FOUR BURNING" Na današnji dan je poleteo jedan od NAJVEĆIH američkih bombardera jasne NAMENE i IRONIČNOG imena, B-52 bio "mala maca" za njega!
B-36 "Mirotvorac" bio je ogroman čak i prema današnjim merilima, a njegova glavna namena bila je zastrašujuće jednostavna: da omogući Sjedinjenim Američkim Državama da nuklearnim oružjem napadnu cilj udaljen hiljadama kilometara od svojih baza.
Ime "Peacemaker", odnosno "Mirotvorac", zato zvuči gotovo ironično. Ipak, dobro opisuje logiku vremena u kojem je služio. B-36 nije trebalo da pobedi u nuklearnom ratu. Trebalo je da ubedi protivnika da ga ne započne.
Nastao iz straha da bi Britanija mogla da padne
Koreni B-36 sežu u 1941. godinu. Drugi svetski rat još nije zahvatio SAD, a američki vojni vrh morao je da računa sa mogućnošću da nacistička Nemačka porazi Veliku Britaniju. U takvom scenariju Amerikanci bi ostali bez ključnih baza iz kojih bi njihovi bombarderi mogli da napadaju ciljeve u Evropi.
Zato je američko ratno vazduhoplovstvo zatražilo razvoj bombardera ogromnog dometa, sposobnog za napade na Evropu iz baza u Severnoj Americi. Projekat se odužio, rat je u međuvremenu završen, a B-36 više nije bio potreban za borbu protiv Nemačke.
Međutim, pojavio se novi protivnik. Odnosi SAD i Sovjetskog Saveza brzo su se pogoršavali, počinjao je Hladni rat, a atomska bomba potpuno je promenila vojnu strategiju. B-36 je odjednom ponovo dobio svrhu.
Bio je toliko velik da je B-29 pored njega izgledao malo
Dimenzije Peacemakera najbolje pokazuju koliko je projekat bio ambiciozan. Raspon krila iznosio je oko 70 metara, odnosno više nego kod znatno poznatijeg B-52 Stratofortressa, koji ga je kasnije zamenio. B-36 bio je dug gotovo 50 metara, a kasnije verzije mogle su da nose oko 39 tona bombi.
U početku ga je pokretalo šest ogromnih klipnih motora Pratt & Whitney, postavljenih na neobičan način - elise su se nalazile iza krila i potiskivale avion napred. Međutim, pokazalo se da je takvom divu potrebno još snage.
Kasnijim verzijama zato su dodata četiri mlazna motora. B-36 je tako imao ukupno deset motora, što je među posadama dovelo do poznatog opisa "six turning and four burning" - šest se okreće, četiri gore.
Oružje ranog Hladnog rata
Prvi operativni B-36 stigli su u američku Stratešku vazdušnu komandu 1948. godine. Njegova najveća prednost bila je izuzetan domet. SAD su dobile bombarder koji je mogao da poleti iz Severne Amerike i dosegne ciljeve duboko na teritoriji potencijalnog protivnika.
Upravo je sposobnost nošenja nuklearnog oružja učinila B-36 jednim od ključnih američkih sredstava odvraćanja pre nego što su interkontinentalne rakete postale dominantan deo nuklearnog arsenala.
Peacemaker ipak nije bio savršen. Bio je ogroman, skup i relativno spor, a pojavom sve boljih mlaznih lovaca postajalo je upitno koliko bi dugo mogao da preživi iznad neprijateljske teritorije. Zbog B-36 vodila se i velika politička rasprava u SAD, posebno između ratnog vazduhoplovstva i mornarice o tome kako bi zemlja trebalo da vodi eventualni budući nuklearni rat.
Mirotvorac koji nikada nije bacio bombu na neprijatelja
Uprkos svemu za šta je bio projektovan, B-36 nikada nije upotrebljen u borbi. Nije bombardovao Koreju tokom Korejskog rata niti je ikada bacio nuklearno oružje na neprijateljski cilj.
U tome se krije neobično nasleđe njegovog imena. "Peacemaker" je bio jedan od najrazornijih vojnih strojeva svog vremena, ali njegova stvarna funkcija bila je pretnja upotrebom te sile.
Proizvodnja je završena 1954. godine, nakon više od 380 proizvedenih primeraka. Tehnologija je već brzo napredovala i ogromni bombarder sa klipnim i mlaznim motorima počeo je da izgleda kao prelazno rešenje između Drugog svetskog rata i novog doba.
Do kraja decenije zamenio ga je B-52 "Stratotvrđava", potpuno mlazni strateški bombarder koji je prvi put poleteo 1952. godine. Poslednji B-36 povučeni su iz službe 1959. godine.
B-52 leti i danas. B-36 je, nasuprot tome, ostao simbol jednog vrlo kratkog perioda u kojem su nuklearne bombe već postojale, ali interkontinentalne balističke rakete još nisu preuzele njihovu glavnu ulogu. Bio je div napravljen za rat koji se nikada nije dogodio – i upravo je u tome, barem delimično, bila njegova svrha.
