GRČKI SCENARIO ZA RAT SA TURSKOM: Sve bi bilo gotovo za 24 sata! Šta je "preventivni strateški udar u dubini" kojeg se plaše turski generali?
- U scenariju bi grčke snage elektronski i vazdušno onesposobile turske radare, aerodrome i desantne brodove, uz zaštitu od mogućeg protivnapada.
- Autor tvrdi da bi se vojna situacija odlučila za manje od 24 sata, a zatim bi usledili pritisci SAD, NATO i EU za prekid vatre.
Izjava načelnika Generalštaba grčkih oružanih snaga, generala Dimitriosa Hupisa, iz decembra 2025. godine, u kojoj je govorio o mogućnosti izvođenja "preventivnih strateških udara na velikoj dubini", izazvala je veliku pažnju među vojnim analitičarima.
Grčko vojno rukovodstvo je tada prvi put javno opisalo doktrinu koja se udaljava od tradicionalne, pasivne odbrane i ulazi u koncept aktivnog odvraćanja. Ali šta bi to u praksi značilo? Kako bi takav udar izgledao i na koji način bi mogao da obezbedi "isključivo pobednički rezultat"?
Prema scenariju koji su opisali vojni analitičari, jedna od mogućih primena ove doktrine bila bi ono što se u vojnoj terminologiji naziva preventivnim udarom - odlučujućom odbrambenom akcijom u trenutku kada je protivnik već započeo nepovratan proces pripreme napada.
Faza 1: "Crvena linija" obaveštajnih podataka
U hipotetičkom scenariju, dugotrajna diplomatska kriza zbog pomorskih zona ili istraživanja u grčkom epikontinentalnom pojasu dolazi do tačke ključanja.
Turska bi masovno pomerila svoje snage. Kao primer se navodi premeštanje čitave brigade nasuprot Samosu. Istovremeno, desantni brodovi bi počeli da se snabdevaju gorivom i ratnim materijalom i bili bi stavljeni u stanje pripravnosti u lukama Male Azije.
Jata bespilotnih letelica, kao i balističke rakete "Bora" i "Tajfun", bile bi dovedene u najviši stepen pripravnosti u isturenijim bazama.
Grčka Nacionalna obaveštajna služba, u saradnji sa satelitskim podacima savezničkih država, uočila bi promene. Turske snage dobile bi konačna operativna naređenja, a počelo bi i ukrcavanje marinaca. Pretnja bi tada bila neposredna i, prema ovom scenariju, neizbežna.
Vladin Savet za nacionalnu bezbednost (KISEA) održao bi hitnu sednicu, a načelnik Generalštaba dobio bi zeleno svetlo za aktiviranje plana preventivnog odvraćanja. To bi bio "nulti sat".
Rizik: Ako bi se obaveštajni podaci pokazali kao pogrešni ili nepotpuni, država koja prva izvrši udar mogla bi međunarodno da bude označena kao agresor i izgubi diplomatsku podršku.
Uslov: Potpuna koordinacija obaveštajnih službi, vojnih obaveštajnih struktura, dronova, sistema za presretanje komunikacija i savezničkih satelita u realnom vremenu.
Faza 2: Munjeviti šok i "zaslepljivanje" neprijatelja
Prema opisanom operativnom scenariju, akcija bi se odvijala tokom svega nekoliko minuta, uz oslanjanje na element potpunog iznenađenja.
Pre nego što bi turske snage uspele da isplove iz luka ili krenu sa aerodroma, bile bi izložene koordinisanom elektronskom i konvencionalnom udaru. Prvi korak bilo bi potpuno "zaslepljivanje" protivnika.
Sistemi elektronskog ratovanja grčkih oružanih snaga emitovali bi snažne ometajuće signale, onesposobljavajući neprijateljske radare, komunikacije i stanice za navođenje dronova "Bajraktar" i "Anka“ duž obale Male Azije.
Istovremeno bi u akciju stupilo grčko ratno vazduhoplovstvo. Grupe borbenih aviona "Rafali" i F-16 "Vajper" poleteli bi iz svojih baza i bez ulaska u turski vazdušni prostor, lansirali projektile velikog dometa.
Ciljevi bi bili pažljivo odabrani. Piste ključnih aerodroma u Dalamanu, Balikesiru i Čigliju bile bi pogođene, čime bi turska avijacija bila zadržana na zemlji.
Istovremeno, sa obala ostrva u istočnom Egeju, grčke baterije vođenih projektila "Spike NLOS" i "Exocet" gađale bi turske desantne brodove u njihovim lukama, između ostalog kod Foče.
Na taj način bi, prema ovom hipotetičkom scenariju, desantne sposobnosti protivnika bile neutralisane pre nego što bi turske snage uopšte izašle u Egejsko more.
Faza 3: "Ahilov štit" protiv odmazde
Kako navode analitičari, nijedan preventivni udar ne može da uništi 100 odsto neprijateljskih snaga. Zato bi upravljanje očekivanim protivnapadom predstavljalo drugi ključni stub ovog scenarija.
Turska bi pokušala da odgovori preostalim sredstvima, prvenstveno raketnim arsenalom i dronovima koji bi već bili u vazduhu.
Tada bi, prema scenariju, na scenu stupila nova grčka odbrambena infrastruktura, sa nacionalnim sistemom protivraketne i protivdronovske zaštite kao glavnim osloncem.
Napredni radari "SeaFire" novih grčkih fregata klase "Kimon" ("Belharra"), u koordinaciji sa kopnenim baterijama "Patriot", formirali bi zaštitni kišobran iznad Egejskog arhipelaga.
Neprijateljske rakete i dronovi bili bi presretnuti u vazduhu, čime bi se, prema autoru scenarija, gubici i šteta na grčkoj infrastrukturi zadržali na veoma niskom i kontrolisanom nivou.
Faza 4: Diplomatija sa pozicija snage
Za manje od 24 sata, prema ovom hipotetičkom scenariju, vojna situacija bi bila odlučena, bez toga da Grčka bude uvučena u dugotrajan i krvavi rat iscrpljivanja.
Turska bi, kako se navodi u scenariju, pretrpela vojnu paralizu - njeno ratno vazduhoplovstvo bilo bi prizemljeno, mornarica bi pretrpela ozbiljne gubitke, a sposobnost izvođenja ofanzivnih operacija bila bi drastično smanjena. Tada bi reagovala međunarodna zajednica.
SAD, NATO i Evropska unija izvršili bi pritisak za hitan prekid vatre. Francuska bi, aktiviranjem klauzule o uzajamnoj odbrambenoj pomoći, poslala poruku podrške i stabilnosti. Kada bi dve strane sele za pregovarački sto, odnos snaga bio bi značajno promenjen.
Prema autoru scenarija, Grčka tada ne bi pregovarala nakon razaranja svoje teritorije, već iz pozicije snažne vojne i strateške prednosti, uz očuvanu teritorijalnu celovitost.
Iako je reč samo o jednom od mogućih operativnih scenarija, tekst zaključuje da on pokazuje novu vojnu realnost - ideja aktivnog odvraćanja zasniva se na sposobnosti da se protivniku unapred oduzme mogućnost da izvede napad, uključujući i potencijalne hibridne oblike delovanja koji nisu obuhvaćeni ovim scenarijem.
