CRVENI ALARM U EVROPI, DA LI TREBA DA STRAHUJEMO? Oko 20.000 ljudi povezanih sa ISIS-om pobeglo iz najvećeg kampa-zatvora u Siriji, niko ne zna gde su?
Prošlog meseca došlo je do "masovnog bega" iz kampa Al-Hol na severoistoku Sirije, u kojem se nalaze porodice boraca povezanih sa takozvanom Islamskom državom, nakon povlačenja kurdskih snaga, prenela je sirijska državna televizija.
Portparol sirijskog Ministarstva unutrašnjih poslova, Nuredin Baba, izjavio je da su Sirijske demokratske snage (SDF) napustile kamp bez koordinacije sa sirijskom vladom ili koalicijom predvođenom SAD u borbi protiv Islamske države, poznate i kao ISIS.
SDF su odbacile ove tvrdnje kao "obmanjujuće", optužujući frakcije povezane sa Damaskom da su upale u kamp i izvele porodice pripadnika ISIS-a. U saopštenju su navele da su bile primorane da se povuku kako kamp ne bi postao otvoreno bojište.
Hiljade nestalih?
Prema navodima sirijskih vlasti, identifikovano je više od 100 oštećenja na spoljašnjem zidu kampa, što je omogućilo krijumčarenje i bekstvo, dok tačan broj odbeglih tek treba da bude potvrđen.
Interni memorandum upućen državama članicama Evropske unije izrazio je zabrinutost da je možda pobeglo na hiljade ljudi - potencijalno većina stanovnika kampa. Taj navod potvrdio je i zvaničnik EU za CNN.
List "The Wall Street Journal", pozivajući se na američke obaveštajne agencije, objavio je da je između 15.000 i 20.000 ljudi, uključujući pripadnike ISIS-a, sada na slobodi u Siriji nakon egzodusa iz Al-Hola. Ovi podaci nisu nezavisno potvrđeni.
Prema podacima Ujedinjenih nacija, u kampu Al-Hol nalazilo se više od 30.000 ljudi.
Povlačenje SDF i promena odnosa snaga
Pitanja o sudbini zatvorenika ISIS-a i njihovih porodica pojavila su se nakon što su sirijske vladine snage preuzele teritorije koje su dugo kontrolisale kurdske snage zadužene za čuvanje zatvora.
Ranije su zabeležena i bekstva iz zatvora Al-Šadadi, u kojem se, prema navodima SDF-a, nalazilo "na hiljade" zatvorenika povezanih sa ISIS-om.
SDF su godinama bile ključni partner Vašingtona u Siriji, ali povlačenje SAD 2019. oslabilo je njihovu poziciju, naročito nakon pada Bašara al-Asada krajem 2024. i dolaska predsednika Ahmeda al-Šare na vlast.
SDF su optužile međunarodnu koaliciju da nije intervenisala kako bi zaustavila napredovanje provladinih snaga.
U međuvremenu, američka Centralna komanda (CENTCOM) saopštila je da je završio 23-dnevnu operaciju prebacivanja više od 5.700 zatvorenika ISIS-a iz severoistočne Sirije u Irak, kako bi se smanjio rizik od ponovnog jačanja te organizacije.
ISIS u Siriji - pretnja koja traje
ISIS je nastao iz ostataka Al-Kaide u Iraku i u jednom trenutku kontrolisao je trećinu teritorije Sirije, sa gradom Raka kao prestonicom. Godine 2017, SDF su uz podršku koalicije predvođene SAD proglasile oslobođenje Rake.
Iako je grupa vojno poražena 2019. godine, njene ćelije i dalje deluju u ilegali u Siriji i Iraku. Nakon pada Asada, više država Bliskog istoka i Zapada upozorilo je da bi ISIS mogao iskoristiti nestabilnost za povratak.
Međunarodni pritisak i spor oko repatrijacije
Raste pritisak na Australiju, SAD, Veliku Britaniju i druge zemlje da repatriraju svoje državljane - uglavnom žene i decu - koji se godinama nalaze u sirijskim kampovima. Više od polovine stanovnika Al-Hola su deca, većinom mlađa od 12 godina.
Australijski premijer Entoni Albaneze izjavio je da njegova zemlja neće repatrirati državljane povezane sa ISIS-om, nakon izveštaja da su 34 australijske žene i deca vraćeni sa granice.
Kamp Al-Roj takođe je u fokusu pažnje, jer se u njemu nalazi i Šamima Begum, Britanka koja je sa 15 godina otišla u Siriju da se pridruži ISIS-u i kojoj je kasnije oduzeto britansko državljanstvo.
Mnoge vlade oklevaju da vrate svoje državljane zbog bezbednosnih rizika i političkog pritiska u sopstvenim zemljama, dok situacija na terenu u Siriji ostaje nestabilna i potencijalno opasna po region.
