IME IM KAŽE DA SU "ONI KOJI TRAŽE SMRT" I OVAKO BI MOGLI DA POMOGNU TRAMPU U RATU PROTIV IRANA Ko su pešmerge, borci sa krvavom istorijom i bez sopstvene nacije
Kurdi su jedna od najvećih etničkih grupa na svetu bez sopstvene nacije. Brojeći između 30 i 40 miliona ljudi širom sveta, većina živi usred vrhova i dolina koje se prostiru na granicama Jermenije, Iraka, Irana, Sirije i Turske.
Kurdi povezuju svoju istoriju sa istorijom Međana, drevnog naroda Bliskog istoka. Ostali su bez države pre jednog veka kada su se granice modernog Bliskog istoka pojavile iz raspada Osmanskog carstva. Više puta uhvaćeni u krvavu političku konkurenciju nestabilnog regiona i često primorani da se oslanjaju na svoju domaću miliciju, pešmerge, za odbranu, Kurdi kažu da ih je njihova teška i često krvava istorija naučila da „nemaju prijatelje osim planina“.
Brutalno potiskivanje Kurda
Uprkos značajnoj raznolikosti, Kurdi imaju svoju posebnu kulturu, sa jezikom srodnim persijskom koji ima mnogo dijalekata, muzike, kuhinje i identiteta. Njihov nacionalizam ima korene u kasnom 19. veku, ali snovi o domovini su više puta bili iznevereni, a obećanja koja su imperijalne sile poput Britanije, a zatim i SAD da će podržati njihove nacionalne ambicije davala tokom jednog veka ili više, ostala su neispunjena. Većina su sunitski muslimani, ali postoje značajne verske manjine. Od Drugog svetskog rata, niz autoritarnih režima, vladara i vlada u regionu brutalno je potiskivao Kurde, raseljavajući i ubijajući čitave zajednice. Spoljne sile su nastojale da iskoriste Kurde kako bi stekle moć, sejući razdor i rivalstvo. Takve intervencije su često donosile katastrofalne rezultate za kurdske zajednice.
U Turskoj, dugogodišnji sukob između snaga bezbednosti i PKK, levičarske grupe koja se prvo borila za nezavisnu kurdsku državu, a zatim i za autonomiju, ubio je više od 40.000 ljudi i raselio još mnogo više na jugoistoku zemlje.
U Iraku je Sadam Husein koristio hemijsko oružje protiv Kurda na severu, iako su nakon Zalivskog rata 1991. godine uspeli da izdvoje poluautonomnu zonu kojom upravljaju od tada.
U Siriji, napori tokom građanskih sukoba u poslednjoj deceniji da se izgradi još jedna enklava na kraju su propali, uprkos ključnoj ulozi Kurda kao kopnenih boraca u uspešnoj kampanji koju je vodila koalicija predvođena SAD kako bi porazila Islamsku državu tamo, a takođe i u Iraku.
Efikasni borci, ali imaju slab domet
Taj napor, koji je koštao mnogih kurdskih života, učvrstio je reputaciju pešmergi – ime znači oni koji traže smrt – kao efikasnih boraca čije poznavanje terena, mobilnost i motivacija nadoknađuju njihovo lako naoružanje čak i protiv teških neprijatelja. Takođe je izgradio veze sa američkim zvaničnicima i vojnim osobljem i usavršio taktike koje bi mogle biti primenjene u narednim nedeljama ako, kako je objavljeno, Trampova administracija pokuša da koristi borce iz iranskih kurdskih opozicionih grupa kako bi potkopala trenutne vladare u Teheranu.
Uz vazdušnu podršku i američke vojne savetnike na terenu, pešmerge bi mogle da pređu granicu i drže teritoriju u oblastima Irana u kojima dominiraju Kurdi, ali svaka ideja da bi mogle da napreduju mnogo dalje od granične zone je nerealna, kažu analitičari.
Iranski kurdski regioni imaju istorijski dosije otpora centralnoj vlasti koji datira još od revolucije 1979. godine. U skorije vreme bili su glavno žarište tokom velikog talasa domaćih nemira 2022. godine, kada su nacionalni protesti izazvani smrću iransko-kurdske žene u pritvoru, a ponovo nakon antivladinih protesta koji su počeli krajem decembra 2025. godine i doveli do smrti hiljada ljudi u januaru 2026. godine.
Kurir.rs/Gardijan
