OVAKO IZGLEDA SPASILAČKA MISIJA ZA AMERIČKIM PILOTOM: Specijalci u opasnoj potrazi duboko u neprijateljskom okruženju! Uveliko traje trka s vremenom! (VIDEO)

Prema prvim izveštajima, jedanpilot američkog borbenog aviona F-15 srušenog iznad Irana je spasen, dok je za drugim članom posade u toku velika operacija spasavanja duboko unutar iranske teritorije.

Misije borbene potrage i spasavanja (CSAR) vojne su operacije čiji je cilj da se pronađe, pruži pomoć i izvuče osoblje u nevolji, poput srušenih pilota ili izolovanih vojnika. Za razliku od uobičajenih operacija traganja i spasavanja, koje se mogu odvijati tokom humanitarnih kriza ili nakon prirodnih katastrofa, CSAR misije provode se a.

U nekim slučajevima, poput operacije u Iranu, odvijaju se duboko unutar neprijateljske teritorije. CSAR misije obično izvode helikopteri, uz podršku aviona za dopunu gorivom i drugih borbenih letelica koje obezbeđuju područje. Bivši komandant eskadrile izjavio je za CBS News kako bi u operaciji spasavanja poput ove u Iranu učestvovalo najmanje 24 specijalca koji bi pretraživali područje u helikopterima "Black Hawk".

Dodao je da bi tim bio spreman da iskoči iz letelice ako je potrebno, a jednom na zemlji prioritet bi im bio da uspostave kontakt s nestalim članom posade. Nakon lociranja, oni bi mu pružili medicinsku pomoć, izbegavali neprijatelja i probili se do tačke s koje mogu biti izvučeni.

"Reći da je to mučno i izuzetno opasno bilo bi potcenjivanje", rekao je bivši komandir: "Oni se za ovo obučavaju širom sveta. Poznati su kao švajsarski noževi Ratnog vazduhoplovstva", dodao je.

Vremenski jako osetljive misije

Proveren snimak koji se u petak pojavio iz Irana navodno prikazuje američke vojne helikoptere i najmanje jedan avion za punjenje gorivom iznad iranske pokrajine Huzestan. Ovakve su misije izuzetno vremenski osetljive jer i neprijateljske snage verovatno pretražuju isto područje u pokušaju da zarobe američko osoblje.

Prema državnim medijima, iranski zvaničnici pozvali su građane da pronađu nestalog američkog člana posade živog i nude novčane nagrade za njegovo hvatanje. Laurel Rap, direktora programa za SAD i Severnu Ameriku u Čatam Hausu, rekla je da bi hvatanje člana posade predstavljalo "veliki ulov" za Iran i dalo im "vrlo moćan pregovarački adut".

Džonatan Haket, bivši specijalista za specijalne operacije američkih marinaca, izjavio je da bi prioritet američkog spasilačkog tima bio potraga za znakovima života.

"Pokušavaju da krenu od poslednje poznate lokacije te osobe i odatle da šire potragu, uzimajući u obzir brzinu kojom bi se mogla kretati u različitim okolnostima na ovom zaista teškom terenu", rekao je Haket.

Objasnio je da bi ovakva vrsta spasavanja mogla biti "nestandardna misija potpomognutog izvlačenja", u kojoj su lokalne grupe na terenu mogle biti unapred kontaktirane radi stvaranja planova za pomoć u hitnim situacijama.

Istorijat CSAR misija

Vazdušne misije spasavanja u ratnim uslovima imaju dugu istoriju, još od Prvog svetskog rata kada su piloti izvodili improvizirana sletanja u Francuskoj kako bi spasili srušene saborce. Koreni spasilačkih jedinica američke vojske sežu u misiju iz 1943. godine, kada su dva vojna hirurga iskočila padobranom u tadašnju Burmu, današnji Mjanmar, kako bi pomogli ranjenim vojnicima.

Prvo spasavanje helikopterom na svetu dogodilo se godinu dana kasnije, kada je američki poručnik spasao četiri vojnika iza japanskih linija. Taj je događaj ujedno označio i prvu operativnu upotrebu helikoptera u borbi. Formalne jedinice za traganje i spasavanje uspostavljene su u SAD nakon rata, ali moderni CSAR započeo je tokom Vijetnamskog rata.

Jedna od misija, poznata kao Bat 21, rezultirala je gubitkom nekoliko aviona i višestrukim američkim žrtvama tokom pokušaja izvlačenja pilota oborenog iza severnovijetnamskih linija. Rat je nametnuo potrebu za velikim širenjem CSAR misija, koje su postale složenije i opsežnije. To je iskustvo pomoglo vojsci da usavrši taktike i procedure koje su od tada temelj operacija spasavanja.

Spasilački timovi američkog ratnog vazduhoplovstva

Iako svaka grana američke vojske ima određene CSAR sposobnosti, američko ratno vazduhoplovstvo ima primarnu odgovornost za pronalaženje i spasavanje vojnog osoblja. Taj posao uglavnom obavljaju takozvani paraspasioci (Pararescuemen), koji su deo šire zajednice za specijalne operacije.

Službeni moto paraspasilaca glasi: "Ovo radimo da bi drugi živeli", a njihov rad se smatra delom obećanja američkim vojnicima da niko neće biti ostavljen. Pripadnici ovih jedinica visoko su obučeni i kao borci i kao medicinari te prolaze kroz jedan od najtežih procesa selekcije i obuke u američkoj vojsci, koji traje otprilike dve godine.

Obuka uključuje padobranstvo, ronjenje, podvodno rušenje, preživljavanje, otpor i beg i potpuni civilni kurs za bolničara, kao i specijalizovane kurseve iz ratne medicine, složenih operacija izvlačenja i rukovanja oružjem.

Na terenu, timove vode specijalizovani vojnici za borbeno spasavanje, koji su odgovorni za planiranje, koordinaciju i sprovođenje misija izvlačenja.

Nedavne američke misije spasavanja

Paraspasilački timovi bili su intenzivno angažovani tokom ratova u Iraku i Avganistanu, gde su sproveli hiljade misija spasavanja ranjenih američkih i savezničkih vojnika. Učestvovali su u izvlačenju pripadnika američkih Navy SEAL koji je, ranjen, potražio utočište u jednom avganistanskom selu nakon što je njegov tim upao u zasedu. Incident je kasnije prikazan u filmu "Jedini preživeli".

Misije izvlačenja oborenih američkih pilota bile su retke poslednjih desetljeća. Paraspasioci su 1999. pronašli i izvukli pilota nevidljivog lovca F-117 oborenog iznad Srbije. U poznatom incidentu u Bosni 1995. godine, američki pilot Skot O Grejdi spasen je u zajedničkoj misiji vazduhoplovstva i marinaca nakon što je bio oboren i šest dana izbegavao zarobljavanje.

Kurir.rs/Telegraf/BBC