"Radite šta hoćete, ali ja bez nje ne mogu": Tito samo jednu ženu do smrti nije preboleo, sahranio ju je u dvorištu Belog dvora

Iako se danas, na Dan mladosti, mnogi sa nostalgijom ili istorijskom distancom prisećaju političkih govora i sletova, privatni život Josipa Broza Tita krije podjednako dramatične priče koje su često ostajale u senci njegove državničke figure. Žene koje su prolazile kroz njegov život nisu bile tek prolazni ukrasi - bile su to obrazovane, nepokolebljive i politički svesne ličnosti čije su sudbine neraskidivo isprepletane sa krvavim i prevratničkim 20. vekom.

Njihov zajednički život prekinulo je njegovo hapšenje 1928. godine, nakon čega se Pelagija vratila u domovinu. Tamo ju je sačekao surovi režim Josifa Staljina, zbog čega je provela duge godine u zatvorskim ćelijama. Od četvoro dece koje su dobili, samo je sin Žarko doživeo odraslo doba. Pelagija je preminula 1968. godine, tiho, u vreme kada je njen bivši suprug već decenijama vladao Jugoslavijom.

Lucija Bauer 

Druga žena koja je ponela prezime Broz bila je Ana Kenig, u istorijskim dokumentima zabeležena kao Lucija Bauer. Njihova veza počela je u Moskvi (Moskva) pod lažnim imenima – on je bio Fridrih Valter, a ona Elza Lucija Bauer. Venčali su se 1936. godine, ali je sreća bila kratkog daha.

Dok je on odlazio na zadatke u domovinu, ona je ostala u Sovjetskom Savezu da brine o njegovom sinu. Tragično je nastradala 1937. godine kada je optužena za špijunažu i streljana. Njena sudbina dugo je bila potisnuta iz zvaničnih biografija, ostavljajući je kao tragičnu, gotovo zaboravljenu figuru u maršalovom životu.

Herta Has

Godine 1937. u Parizu put mu se ukrstio sa Hertom Has, slovenačkom aktivistkinjom i partijskom kurirkom. Njihov odnos bio je prožet opasnostima tajnog rada u Zagrebu, gde su se skrivali pod pseudonimima. U ovoj vezi rođen je sin Aleksandar Miša Broz.

Ipak, ratni vihor i nove partijske dužnosti razdvojili su ih 1941. godine. Dok je on prešao u Beograd, Herta je ostala u Hrvatskoj, gde je ubrzo uhapšena. Iako je kasnije razmenjena, njihov ponovni susret 1943. godine bio je bolan jer je on već imao novu saputnicu. Herta je preostali deo života provela povučeno, preminuvši u srpskoj prestonici 2010. godine.

Pogledajte fotografije Herte Has:

Davorjanka Paunović

Mnogi biografi tvrde da je najveći trag u njegovom srcu ostavila Davorjanka Zdenka Paunović. Ova mlada, obrazovana i harizmatična žena upoznala je vođu pokreta otpora 1941. godine. Postala je njegova nerazdvojna pratilja, kurirka i osoba od najvećeg poverenja tokom najtežih ratnih operacija.

O snazi te ljubavi najbolje govore njegove reči: "Radite šta hoćete, ali ja bez nje ne mogu." Nažalost, njena prerana smrt od tuberkuloze 1946. godine duboko ga je pogodila. Sahranio ju je u krugu Belog dvora, želeći da joj i u smrti bude blizu, čuvajući tajnu o njoj decenijama nakon što je njeno ime postalo tabu tema.

Jovanka Broz 

Najpoznatija figura u ovom nizu bila je Jovanka Budisavljević, Ličanka i partizanka koju je upoznao tokom rata. Od njegove saradnice prerasla je u suprugu 1952. godine, postavši simbol jugoslovenske elegancije i moći. Kao prva dama, bila je uz njega na svim svetskim turnejama, predstavljajući lice socijalizma sa stilom.

Međutim, političke intrige i borbe za prevlast u vrhu države dovele su do njene izolacije krajem sedamdesetih. Poslednje godine života provela je u svojevrsnom kućnom pritvoru, zaboravljena od sistema koji je decenijama predstavljala. Umrla je 2013. godine, simbolično zatvorivši poslednje poglavlje jedne epohe.

Pogledajte fotografije Jovanke Broz:

Žene kao ogledala istorije

Životne saputnice Josipa Broza nisu bile samo nemi posmatrači. Njihove sudbine – od moskovskih strelišta do izolacije u beogradskim vilama - verno oslikavaju surovost i sjaj prošlog veka. Svaka od njih volela je čoveka koji je menjao granice, a one su, zauzvrat, platile visoku cenu, ostajući upisane u istoriju krvlju, idealima i nezaboravnim emocijama.

Pogledajte video: Ispovest Milke Jakulić, Titove stjuardese