Tajnu Titovu vilu gradili zatvorenici sa Golog otoka: Unutrašnjost prštala od luksuza, ima podzemne tunele i bioskop, a njeno kodno ime izaziva jezu
Svega desetak minuta vožnje od ulaza u Nacionalni park Plitvička jezera nalazi se Objekat 99. Impozantno zdanje od kamena i drveta mnogima je poznato i kao Vila Izvor, odnosno najskuplja rezidencija Josipa Broza Tita. Sagrađena je početkom pedesetih godina prošlog veka, a tadašnji državni vrh odabrao je lokaciju kraj samog izvora reke Korane zbog mira, izolacije i prirodne lepote, piše dnevno.hr.
Sagrađena je između 1948. i 1953. godine, a kodno ime je dobila jer je na njenim temeljima navodno radilo 99 političkih zatvorenika. Radovi su izvođeni u tajnosti, a planovi izgradnje čuvani su pod oznakom „državna tajna“.
Kompleks je obuhvatao vilu, pomoćne objekte i fascinantni tunel dug 150 metara prokopan kroz samu stenu. Ova građevina bila je jedan od najskupljih objekata građenih u to vreme u Jugoslaviji. Tito je u njoj boravio svega pet puta. Spekulisalo se da ju je sagradio po želji supruge Jovanke, čija je rodna kuća u Jošanima udaljena nekoliko desetina kilometara od vile. U Vili Izvor Tito se družio sa užim krugom saradnika, a zdanje je bilo zamišljeno i kao prostor za neformalne susrete sa stranim diplomatama.
Pogledajte u galeriji kako danas izgleda Vila Izvor:
Unutrašnjost vile bila je oličenje luksuza. Prostirala se na oko 5.000 kvadratnih metara, sa više od 70 prostorija, unutrašnjim bazenom, bioskopom, pa čak i tajnim prolazima koji su vodili u šumu i do službenih objekata. Vila je imala kuglanu i nekoliko prostorija za zabavu. Pred kraj Titovog života ugrađen je i lift kojim je dolazio do svog apartmana, jedinog dvoetažnog i najvećeg, sa prozorima koji su pružali najlepši pogled. Danas o nekadašnjem luksuzu svedoče samo ostaci nameštaja, mermerno stepenište i obloge pojedinih zidova.
Luksuzni Titov objekat gradili su zatvorenici
Kamen za izgradnju objekta dopreman je sa Medvednice. Reč je o specifičnom zelenom škriljcu koji se više ne eksploatiše. Podovi su bili od skupocenog drveta, a unikatni nameštaj od masivnog drveta izradili su zatvorenici iz Lepoglave. Na krovu se nalazio heliodrom, dok je u podrumu bio sistem bunkera i ventilacije koji je omogućavao višednevni boravak u slučaju napada. U slučaju opasnosti, ispod vile nalazio se 500 metara dug evakuacioni tunel, koji je danas urušen.
Vila je otvorena bez mnogo publiciteta i u strogoj tajnosti. Osim građevinskih radnika, na njenoj izgradnji bili su angažovani i zatvorenici. Na gradilištu je u jednom trenutku radilo i po nekoliko stotina političkih zatvorenika sa Golog otoka, iz Gradiške, Lepoglave i Sremske Mitrovice.
Nakon Titove smrti 1980. godine, vila je postepeno gubila na značaju. Poslednji put bila je u funkciji krajem osamdesetih godina prošlog veka. Tokom rata opljačkale su je jedinice Mile Martića, a početkom ovog veka iz nje je odneto sve što je imalo bilo kakvu vrednost. Nakon toga prepuštena je zubu vremena i zaboravu. Ipak, postoje planovi da bude obnovljena i prenamenjena u istraživačko-naučni centar.
Najveća državna tajna pretvorila se u ruševinu
Lokalno stanovništvo kaže da se ponekad, u maglovitim jutarnjim satima, oko vile čuje samo lavež pasa lutalica. Iako je vila zaštićena kao deo Nacionalnog parka Plitvička jezera, pristup joj je zvanično zabranjen. Ipak, svake godine brojni radoznalci pronalaze put do nje i na društvenim mrežama dele fotografije njenih sablasnih enterijera.
Vila Izvor redovno izaziva divljenje i tugu na društvenim mrežama. Neki predlažu da bude obnovljena kao muzej jugoslovenske arhitekture, drugi smatraju da bi trebalo da postane luksuzni hotel, ali nijedan od tih projekata do danas nije realizovan.
„To je preveliki zalogaj. Vila se nalazi usred nacionalnog parka, pa bi svi radovi morali da se izvode uz strogo poštovanje uslova zaštite prirode, što podrazumeva ogromne troškove“, poručuju iz lokalne samouprave.
(Kurir.rs/ dnevno.hr)
Bonus video: