Džinovska životinja koja je mirno živela 2.300 godina na istom mestu dok je naučnici nisu pronašli: Morski džin je sada mrtav

Dok su nastajala i nestajala carstva, jedan neobični stanovnik Karipskog mora ostao je pričvršćen za isti koralni greben. Reč je o džinovskom bačvastom sunđeru, čija je starost procenjena na neverovatnih 2.300 godina.

Nije se pomerio više od dva milenijuma

Sunđeri početak života provode kao sićušne larve koje se kreću kroz vodu. Kada pronađu odgovarajuću čvrstu podlogu, pričvršćuju se za nju i tu ostaju do kraja života.

Tako je bilo i sa džinovskim primerkom sa Kurasaa. Nakon što se nastanio na grebenu, više se nije pomerao, već je vekovima rastao i filtrirao morsku vodu.

Džinovski bačvasti sunđeri zbog veličine i dugovečnosti često nose nadimak „sekvoje koralnih grebena“. Mogu da dostignu ogromne dimenzije, a pojedini primerci žive nekoliko vekova. Ipak, nijedan poznati sunđer ove vrste nije bio veliki kao onaj sa Kurasaa.

Kako su naučnici izračunali da je imao 2.300 godina?

Za razliku od drveća, sunđeri nemaju godove na osnovu kojih se može precizno utvrditi njihova starost. Naučnici zato godinama prate promene njihove veličine, a zatim dobijene podatke koriste za izradu modela rasta.

U studiji objavljenoj 2008. godine istraživači su tokom četiri i po godine pratili 104 džinovska bačvasta sunđera na grebenima Floride. Na osnovu njihovog rasta zaključili su da je najveći praćeni primerak, visok i širok oko jednog metra, mogao da ima približno 127 godina.

Kada su isti model primenili na fotografiju sunđera sa Kurasaa, čiji je prečnik iznosio skoro 2,5 metara, dobili su procenjenu starost od oko 2.300 godina.

Ipak, taj broj ne treba posmatrati kao precizno utvrđen datum njegovog nastanka. U naučnom pregledu objavljenom 2025. godine naglašeno je da procene zasnovane na tako velikim primercima mogu imati znatnu marginu greške. Rast sunđera nije ujednačen, a na njega utiču uslovi u okruženju, oštećenja i sposobnost regeneracije. Journal of Experimental Biology

Za dan može da filtrira hiljade litara vode

Džinovski bačvasti sunđer nema mozak, srce, krvne sudove niti organe kakve imaju složenije životinje. Njegovo telo sastavljeno je od sistema pora, kanala i specijalizovanih ćelija.

Morska voda ulazi kroz sitne otvore na njegovom telu, dok sunđer iz nje izdvaja mikroskopske organizme, organske čestice i rastvorene hranljive materije. Filtrirana voda zatim izlazi kroz veliki otvor na vrhu.

Veliki primerak može dnevno da preradi hiljade litara vode. Kada bi se pretpostavilo da je sunđer sa Kurasaa tokom čitavog života svakoga dana filtrirao oko 3.800 litara, kroz njegovo telo prošlo bi više od tri milijarde litara morske vode. Ipak, reč je o ilustrativnom proračunu, a ne o količini koju su naučnici neposredno izmerili.

Ovakvi sunđeri imaju važnu ulogu u održavanju kvaliteta vode na grebenima. Istovremeno pružaju sklonište ribama, račićima i drugim morskim životinjama.

Propao za samo nekoliko meseci

Život drevnog sunđera nije okončan 2012. godine, kako se navodi u pojedinim tekstovima na internetu. Originalni izveštaj istraživača pokazuje da je uginuo još 1997. godine.

U januaru te godine na unutrašnjoj strani njegovog tela pojavila se smeđa mrlja. Tkivo je ubrzo pobelelo, postalo krto i počelo da se raspada. Iako je u jednom trenutku delovalo da se sunđer oporavlja, u aprilu se pri njegovom dnu otvorila nova, znatno veća rupa.

Do sredine maja ostao je samo deo spoljne ivice, a nekoliko dana kasnije sunđer je potpuno nestao.

Tačan uzrok njegovog propadanja nije utvrđen. Naučnici nisu zabeležili neuobičajeno visoku temperaturu vode niti cvetanje cijanobakterija, koji su ranije povezivani sa uginućem sunđera.

Istraživači su naveli da je čest kontakt sa roniocima možda oštetio tkivo i olakšao razvoj infekcije. Nakon što je sunđer postao poznata turistička atrakcija i pojavio se u ronilačkim časopisima, posećivan je gotovo svakodnevno. Ipak, dodirivanje ronilaca navedeno je samo kao mogući faktor, a ne kao dokazani uzrok njegovog uginuća.

 Video: Kako izabrati boju kupaćeg za decu