U srcu Srbije pećina stara 110 hiljada godina: U njoj nađene lobanje, kosti i alat iz doba neandertalaca (FOTO)
U srcu centralne Srbije, u blizini Aranđelovca, nalazi se pećina koja predstavlja jedno od najvažnijih svedočanstava prahistorije na ovim prostorima. Risovača već decenijama privlači pažnju arheologa, istoričara i zaljubljenika u prošlost, jer u sebi čuva dokaze o životu ljudi i životinja iz dalekog paleolita.
Jedno od ključnih paleolitskih nalazišta u regionu
Pećina Risovača ubraja se među najznačajnije arheološke lokalitete iz perioda paleolita u ovom delu Evrope. Njeni slojevi skrivaju bogat arheološki i paleontološki materijal koji pruža dragocen uvid u način života ljudi pre više desetina hiljada godina.
U galeriji pogledajte fotografije unutrašnjosti Risovačke pećine:
Sistematska istraživanja započela su još tridesetih godina 20. veka, kada su otkriveni jasni tragovi ljudskog boravka iz vremena gornjeg paleolita. Pronađeni su delovi ljudskih lobanja, kosti i raznovrsne alatke izrađene od kamena i kostiju, što je Risovaču svrstalo među najvažnije tačke za proučavanje ranog čoveka u Evropi.
- Kažu podaci da je ona stara preko 110 hiljada godina, i da spada u mlađe pećine u Srbiji. Jedno vreme se za nju nije znalo, samo u međuvremenu između dva svetska rata, međutim, posle Drugog svetskog rata na planini Risovača je radio kamenolom i tako je otkrivena negde oko 1950. godine. Istraživanja su startovala 1953. godine i ona je istražena od arheologa, speologa i paleontologa - otkrio je za Kurir Marko Grujić, pomoćnik direktora Spomenika prirode Risovača.
Otkrića koja su promenila razumevanje prahistorije
Među najznačajnijim nalazima izdvaja se lobanja praistorijskog čoveka, koja je naučnicima omogućila da detaljnije sagledaju fizičke osobine i svakodnevni život tadašnjih populacija.
- Nju su naseljavali negde pre 50 i 30 hiljada godina pre naše ere praistorijski ljudi, neandertalci, čiji su materijalni tragovi i otkriveni u pećini u vidu artefakta od kamena i kostiju. Naseljavali su pećinu i okolinu, brojni sisari, kako izumrele tako i preživele vrste, pećinski lav, pećinski medved, pećinska hijena, a iz okoline džinovski elenorijaš, runasti mamut, runasti nosorog, divlje goveče i stepski bizon, istakao je Grujić.
Pored ljudskih ostataka, u pećini su pronađeni i fosili brojnih životinjskih vrsta. Risovača je nekada bila stanište pećinskog medveda, mamuta, ali i risova, po kojima je pećina i dobila ime. Ovi nalazi svedoče o bogatom i raznovrsnom životinjskom svetu koji je postojao na ovom području tokom ledenog doba.
Prirodne dvorane i geološka posebnost
Pećina se sastoji od više dvorana, ukrašenih stalaktitima i stalagmitima koji dodatno doprinose njenoj vizuelnoj atraktivnosti. Iako ne spada među najveće evropske pećine, njen geološki oblik i sadržaj čine je izuzetno vrednom i zanimljivom.
Spoj prirodnih formacija i arheoloških tragova čini Risovaču jedinstvenim mestom gde se prepliću prirodna istorija i ljudska prošlost.
Risovača danas – spoj nauke i turizma
Danas je pećina Risovača otvorena za posetioce i dostupna kroz organizovane ture uz stručno vođenje. Posebno je popularna među učenicima i studentima, jer nudi neposredan susret sa prahistorijom i načinom života naših dalekih predaka.
Pored turističke uloge, Risovača ima i važnu obrazovnu i naučnu funkciju. Redovno se koristi za arheološka istraživanja i edukativne programe, čime nastavlja da doprinosi razumevanju najranijih faza ljudske istorije na prostoru Srbije.
Pogledajte video: U ovom srpskom selu leži cela istorija Balkana