Nazivali su je krvavom groficom i tvrdili da se kupa u krvi ubijenih žena: Ko je zapravo Elizabet Batori ?
Elizabet Batori bila je deo plemićke porodice u Transilvaniji. Ova mađarska grofica vezuje se za neke od najbrutalnijih zločina. Sa samo 15 godina udala se za grofa Ferenca Nađašdija i preselila se u njegov zamak u zapadnoj Mađarskoj.
Nova sezona Netfliksove serije Monster: The Lizzie Borden Story ne bavi se samo Lizi Borden, optuženom za ubistvo oca i maćehe. Serija istražuje i priče drugih žena povezivanih sa stravičnim zločinima kako bi prikazala ono što glumica Ela Biti opisuje kao „nasleđe ženskog besa“.
Među njima je i Elizabet Batori, mađarska grofica iz 16. i početka 17. veka, kojoj se pripisuje mučenje i ubistvo više stotina mladih žena. Vremenom je postala poznata pod nadimcima „Krvava grofica“ i „Grofica Drakula“.
„Svaka sezona serije Monster bila je pokušaj da razumemo psihologiju određene osobe. Da li se takvi ljudi rađaju ili ih život takvima napravi? Od samog početka znala sam da su Rajan Marfi i Ian Brenan želeli da istraže šta ženu dovodi do nasilja“, rekla je Ela Biti u intervjuu za Netfliksov portal Tudum.
Ko je bila Elizabet Batori?
Elizabet Batori rođena je 1560. godine u jednoj od najuglednijih plemićkih porodica Transilvanije.
Istoričarka Aleksandra Bartosijevič sa Univerziteta u Lođu navodi da je Batori od ranog detinjstva bila izložena nasilju i da je imala „nagle i nasilne promene raspoloženja“.
Sa samo 15 godina udala se za grofa Ferenca Nađašdija i preselila se u njegov zamak u zapadnoj Mađarskoj.
Prema pojedinim istorijskim izvorima, njen suprug je takođe bio izuzetno nasilan. Navodno joj je čak poklanjao rukavice sa šiljcima, koje je koristila za kažnjavanje slugu.
Brutalno je ubijala žene u zamku
Ferenc Nađašdi preminuo je 1604. godine, nakon čega se Elizabet preselila u zamak Čahtice, na području današnje Slovačke.
Upravo tada počinje najmračnije poglavlje njene legende. Batori je optužena da je u svom zamku mučila i ubijala veliki broj mladih žena. Svedoci su kasnije tvrdili da je svoje žrtve ubadala iglama u usne, sekla im šake i prste i brutalno ih tukla do smrti.
Porodice iz okoline navodno su počele da kriju svoje ćerke kako ih ne bi poslale u službu kod grofice.
Broj žrtava postao je deo legende
Tokom narednih vekova Elizabet Batori pripisivano je čak oko 650 ubijenih mladih žena.
Međutim, istorijski podaci su mnogo složeniji.
Kada je Batori uhapšena i zatvorena 1610. godine, vlasti su mogli da je povežu sa smrću oko 80 osoba – što je bilo daleko manje od broja žrtava koji će kasnije postati deo njene legende.
Istoričarka Rejčel Bledso navodi da su optužbe uglavnom bile tolerisane sve dok među navodnim žrtvama nisu počele da se pojavljuju pripadnice nižeg plemstva, a ne samo sluškinje i kmetice.
Istoričarka Anučka Bejli sa Univerziteta u Kembridžu čak je dovela u pitanje mogućnost da je jedna osoba mogla da ubije 650 mladih žena.
„Ko ima vremena da tokom jednog života, jednu po jednu, ubije 650 mladih žena? Mislim, bila bi veoma zauzeta“, rekla je ona za BBC.
Da li je Elizabet Batori ikada osuđena?
Uprkos stravičnim optužbama, Batori nikada nije formalno osuđena. Ona i četiri njene sluge bile su optužene za 80 ubistava. Njene sluge su pogubljene, dok je grofica pošteđena pogubljenja i zatvorena u sopstvenom zamku.
Tamo je ostala sve do smrti 1614. godine, u 54. godini života.
Pojedini istoričari smatraju da su moćni rođaci i politički protivnici možda imali interes da je uklone.
Mađarski kralj Matija II navodno joj je dugovao veliki novac i mogao je da ima politički motiv da je zatvori. Nakon smrti supruga, Batori je nasledila ogromno bogatstvo, što je takođe moglo da je učini metom političkih protivnika.
Neki istoričari veruju da je bila žrtva zavere
Elizabet Batori nikada nije dala priznanje krivice koje bi bilo zvanično zabeleženo.
Zbog nedostatka čvrstih dokaza, deo istoričara smatra da su priče o njenim zločinima vremenom bile preuveličane.
Doktorka Anučka Bejli ide još dalje i smatra da je Batori bila izuzetno bogata i nekonvencionalna žena svog vremena. Prema njenim navodima, odbila je da se ponovo uda nakon smrti supruga, podučavala je mlade žene da čitaju, a moguće je i da je posedovala štamparsku presu.
Postoje i tvrdnje da je na dan hapšenja priznala zločine svom svešteniku, ali ni one nisu potvrđene pouzdanim istorijskim zapisima.
Da li se zaista kupala u krvi svojih žrtava?
Jedna od najpoznatijih priča o Batori jeste da je ubijala mlade žene kako bi se kupala u njihovoj krvi, verujući da će joj to pomoći da sačuva lepotu i mladost.
Upravo je ta jeziva legenda prikazana i u seriji Monster: The Lizzie Borden Story.
Međutim, postoji jedan veliki problem – nijedan sačuvani iskaz svedoka iz vremena njenog procesa ne pominje kupanje u krvi.
Ta priča se prvi put pojavila u pisanom obliku više od jednog veka nakon njene smrti, kada ju je Laslo Turoci zabeležio u svom delu iz 1729. godine.
Zbog toga istoričari uglavnom smatraju da je priča o krvavim kupkama deo kasnije izgrađene legende, a ne potvrđena činjenica.
U Netfliksovoj seriji Bridžet daje Lizi knjigu o navodnim krvavim kupkama Elizabet Batori. Nakon što je pročitaju, Lizi pita da li je priča zaista istinita.
Bridžet joj odgovara da je „stvarna“ koliko su stvarne i one same, a zatim izgovara rečenicu koja postaje važna za priču:
„Krv je moć.“
Netfliks tako povezuje Lizi Borden sa drugim ženama koje su u istoriji postale ozloglašene zbog nasilja, uključujući serijsku ubicu Ejlin Vornos.
Ipak, granica između istorijskih činjenica i legende o Elizabet Batori ostaje veoma važna: priče o stotinama ubijenih žena i naročito o kupanju u krvi vekovima su deo njenog mita, dok istorijski dokazi ne potvrđuju sve detalje po kojima je postala poznata.
