A to je otvoreni trgovinski rat između SAD i Kine, ali i narastajuća konfrontacija oko toga kako će se koja od zemalja istočne i jugoistočne Azije pozicionirati u odnosu na ovo američko-kinesko rivalstvo. a jačanjem kineske ekonomske, a paralelno s tim i političke i vojne moći, to rivalstvo će se, pre ili kasnije, reflektovati i na evropski kontinent. Kina već sad vodi ravnopravnu utakmicu sa SAD u sferama ekonomije i meke moći na prostoru Južne Amerike i Afrike, što svakako govori da je zvanični Peking uveliko sposoban da projektuje svoju moć na međukontinentalnoj ravni.
U kineskom geoekonomskom i geopolitičkom pohodu na Evropu, čiju paradigmu predstavlja kineski „novi put svile“, prostor jugoistočne Evrope, a posebno Srbija kao njegov najznačajniji tranzitni deo, zauzimaju posebno mesto. Legitimno je, smatram, zadati jednu važnu temu za razmišljanje domaćoj akademskoj i političkoj eliti, ali i javnosti uopšte, a to je kako će se naša zemlja pozicionirati u kontekstu američko-kineskog planetarnog rivalstva, čije konture će biti sve očitije i u našem regionu. Kina je nesumnjivo važan politički partner naše zemlje kao stalna članica Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija koja ne priznaje nezavisnost tzv. države Kosovo i koja podržava dejtonski model Bosne i Hercegovine s Republikom Srpskom kao njenim sastavnim delom. Ona je u 2023. godini bila naš drugi najznačajniji spoljnotrgovinski partner, iza Nemačke i ispred Italije, a njene tri kompanije - „Ziđin majning“ (Brestovac), „Ziđin koper“ (Bor) i „HBIS grupa“ (Smederevo) - bile su najveći izvoznici u našoj zemlji protekle godine. Odnosi Srbije i SAD u dobrom delu javnosti se i dalje posmatraju kroz negativnu prizmu vezanu za bombardovanje naše zemlje 1999. godine, kao i za stavove zvaničnog Vašingtona u vezi s nezavisnošću tzv. države Kosovo, ali uprkos tome ti odnosi napreduju u nekim od ključnih sfera poput IT sektora, u kom SAD predstavljaju našeg glavnog trgovinskog partnera. Od suštinski važnog značaja za našu zemlju biće jedan trezven, racionalan i realističan pristup svetu koji nas okružuje, a posebno prema onom kakav ćemo zateći deset ili pedeset godina u budućnosti. Mišljenja sam da ne smemo upasti u zamku sagledavanja američko-kineskog rivalstva kao crnobele slike u kojoj je tamni deo apriori rezervisan za američku stranu. Kao i sve u životu, i ova slika je zapravo siva, gde vezivanje za svakog od ovih rivala našoj zemlji može doneti kako benefite, tako i rizike i probleme.
Konačno, kulturne i civilizacijske veze nisu nimalo beznačajan faktor u odnosima Srbije i SAD, odnosno Srbije i Kine, a možemo ih simplifikovati u sledećem pitanju: Da li je po stilu života, oblačenja, muzike koju sluša, filmova koje gleda, hrane koju jede, pa čak i religije koju ispoveda prosečnom Srbinu bliži prosečan Amerikanac ili prosečan Kinez? Moj odgovor nedvosmisleno ide u prilog prvog navedenog, uz dužno poštovanje tradiciji, kulturi i načinu života onog drugog.
Možda će SAD imati problema da se nosi s kineskim prisustvom i uticajem u Vijetnamu, Tajlandu ili čak u Indiji, ali je već sad jasno da u američko-kineskom rivalstvu na Balkanu one imaju daleko veću početnu prednost u odnosu na zvanični Peking. Duže su prisutne, daleko su uvezanije sa IT sektorom Srbije u odnosu na Kinu (a koji predstavlja budućnost za čitav niz oblasti), NATO je odavno dominantna vojna sila u pravcu od Jadranskog do Crnog mora, u političko-diplomatskom smislu nije moguće postići niti jedan stabilan dogovor u našem regionu bez američke asistencije, a nemojmo potceniti ni amerikanizaciju kao proces koji je američki stil života ubrizgao u gotovo sve pore našeg društva, niti zaboraviti da su „’koka-kola’ i rokenrol“ srušili moćni Sovjetski Savez iznutra bez ispaljenog metka.
