Najluđi put milijardera u havajkama: Prodao firmu Facebooku za 2 milijarde, a danas izaziva kontroverze
Palmer Laki je američki preduzetnik koji je karijeru izgradio kroz dva potpuno različita tehnološka sveta, prvo u virtuelnoj realnosti, a zatim u odbrambenoj industriji. Najpoznatiji je kao osnivač Oculus VR kompanije, koja je VR tehnologiju dovela u mejnstrim i učinila je dostupnom široj publici. Kasnije je postao osnivač kompanije Anduril Industries, koja razvija autonomne i AI sisteme za vojnu i bezbednosnu primenu.
Njegova karijera se značajno promenila nakon što je Facebook kupio Oculus VR za oko 2 milijarde dolara. Nakon akvizicije, Lakey je napustio kompaniju 2017. godine, u periodu kontroverzi povezanih sa njegovim političkim donacijama tokom izbora u SAD 2016. godine. Iako je Facebook kasnije tvrdio da odlazak nije bio politički motivisan, taj događaj je označio prekretnicu u njegovom profesionalnom putu.
Oculus VR i revolucija virtuelne realnosti
Palmer Laki je još kao tinejdžer počeo da eksperimentiše sa VR hardverom, modifikujući stare uređaje kako bi stvorio pristupačnije i realističnije sisteme. Godine 2012. osnovao je Oculus VR i lansirao Oculus Rift, uređaj koji je pokazao da virtuelna realnost može biti komercijalno isplativa i tehnički napredna. Projekat je prethodno podržan kroz Kickstarter kampanju koja je prikupila gotovo 2,5 miliona dolara.
Godine 2014. Facebook je kupio Oculus VR za oko 2 milijarde dolara, što je Lakeyja učinilo jednim od najmlađih samostalnih milijardera u Silicijumskoj dolini. Vremenom je VR tehnologija postala osnova za razvoj Meta Quest linije i širi koncept metaverzuma. Iako VR nije postao univerzalno dominantan, Oculus je značajno uticao na gaming, obrazovanje, obuku i industrijske simulacije.
Anduril Industries i AI na bojnom polju
Nakon odlaska iz Facebooka, Lakey 2017. godine osniva Anduril Industries, kompaniju fokusiranu na autonomne sisteme i vojnu tehnologiju. Anduril razvija AI platformu Lattice, koja integriše podatke sa kamera, radara i senzora kako bi stvorila jedinstvenu sliku operativnog prostora. Kompanija sarađuje sa američkom vojskom i saveznicima, a njen pristup kombinuje softverski model razvoja sa odbrambenom industrijom.
Anduril je razvio niz sistema i proizvoda, uključujući Lattice, Fury, Sentry, Barracuda, Ghost, Roadrunner, Dive XL i Voyager G1. Fury je autonomni borbeni dron, Sentry je nadzorna platforma, dok Barracuda predstavlja porodicu krstarećih raketa. Ghost je tihi izviđački dron, Roadrunner je višekratni sistem za presretanje pretnji, Dive XL je podvodno autonomno vozilo, a Voyager G1 je nosivi računar za vojnike. Ovi sistemi zajedno čine ekosistem za savremene AI vojne operacije.
Uticaj na odbrambenu industriju
Palmer Laki je promenio tradicionalni model odbrambenih kompanija tako što je Anduril razvio pristup u kome se proizvodi prvo dizajniraju i finansiraju interno, a zatim nude vladi. On je kompaniju opisao kao „odbrambenu produkt kompaniju“, koja funkcioniše više kao tehnološki startap nego klasični vojni dobavljač. Ovaj model, prema njegovim tvrdnjama, može smanjiti troškove i ubrzati razvoj vojnih tehnologija.
Anduril je postao simbol spajanja Silicijumske doline i vojne industrije, a u tome učestvuju i druge velike tehnološke kompanije. OpenAI je, na primer, ušao u saradnju sa Andurilom na razvoju anti-dron sistema, dok su i druge AI kompanije počele da nude modele za vojne primene nakon procena Pentagona o bezbednosnim rizicima pojedinih dobavljača. Meta takođe sarađuje sa Andurilom na VR naočarima za vojnu obuku, dok investicioni fondovi kao što su Andreessen Horowitz i General Catalyst ulažu milijarde u odbrambene startape.
Politički i globalni kontekst takođe ima veliki uticaj na ovu industriju, uključujući konkurenciju sa Kinom i sukobe u Ukrajini, Gazi i Iranu gde se koriste dronovi i AI sistemi. Nakon povratka Donalda Trampa u Belu kuću, uvedene su mere modernizacije vojne nabavke i najavljen budžet od oko 1,5 triliona dolara za odbranu u 2026. godini, deo kojeg ide i na autonomne sisteme. Tramp je posetio Lakeyja u Mar-a-Lagu i pohvalio Andurilove sisteme, dok su pojedini američki političari, poput senatora Kevina Krejmera, opisali Lakeyja kao inovatora ključnog za konkurentnost SAD.
Trenutne aktivnosti i novi projekti
Danas Palmer Laki prvenstveno deluje kao javno lice kompanije Anduril Industries, dok operativno upravljanje vodi CEO Brajan Šimpf. Lakey aktivno učestvuje u strategiji kompanije, sastaje se sa predstavnicima vlade i investitorima i promoviše modernizaciju odbrambenog sektora. Njegova uloga je više strateška i javna nego operativna.
Pored Andurila, Lakey se vratio i korenima kroz gaming industriju putem kompanije ModRetro, koja proizvodi moderne verzije klasičnih prenosnih konzola poput Game Boy uređaja. ModRetro je prvobitno nastao kao projekat 2009. godine, a ponovo je pokrenut 2023. kao hardverska kompanija vredna oko 1 milijardu dolara. Lakey ostaje povezan sa projektom, ali ne upravlja svakodnevnim poslovanjem.
Prema dostupnim podacima, Palmer Laki je milijarder, a njegovo bogatstvo se procenjuje na oko 3,5 milijardi dolara prema Forbesu u maju 2026. godine. On je poznat kao pristalica Republikanske stranke, iako se ranije izjašnjavao kao libertarijanac. Tokom godina je donirao kampanjama Donalda Trampa i nastavio da podržava republikanske i konzervativne političke inicijative u SAD.
Zabranjeno preuzimanje dela ili čitavog teksta i/ili foto/videa, bez navođenja i linkovanja izvora i autora, a u skladu sa odredbama WMG uslova korišćenja i Zakonom o javnom informisanju i medijima.
