Tenkovi, podmornice, borbeni avioni: 12 vojnih vozila koja civili legalno mogu da poseduju

Ljubav prema vojnim igračkama iz detinjstva - bilo da su u pitanju zeleni plastični vojnici ili G.I. Joe figure - kod mnogih nikada zaista ne nestane. Kako godine prolaze, ta fascinacija često preraste u ozbiljno kolekcionarstvo, a za prave entuzijaste čuturica, ranac ili sapera lopatica jednostavno nisu dovoljni.

Verovatno najpoznatije vojno vozilo na tržištu danas jeste High Mobility Multipurpose Wheeled Vehicle, poznatiji kao Humvee. Iako postoji i civilna verzija automobila, Hummer HMC, koja se pojavila na tržištu 1992. godine, ona se suštinski razlikuje od originala kojim se koriste vojske širom sveta. Vozilo je prvi proizveo AM General tokom osamdesetih godina, a osim što izgleda upečatljivo, poznato je i po izuzetnoj izdržljivosti. Zahvaljujući svojoj svestranosti, Humvee se lako pronalazi na tržištu - jedna od najboljih adresa za kupovinu je onlajn aukcijska platforma GovPlanet, gde se cene kreću od otprilike 2.000 do 3.000 dolara, nezavisno od godine proizvodnje ili pređene kilometraže, dok se pojedini primerci prodaju i po fiksnoj ceni od oko 8.000 dolara.

Kada je reč o oklopnim vozilima iz Drugog svetskog rata, tenk M4 Sherman zauzima posebno mesto. Uveden u upotrebu 1942. godine, proizveden je u više od 50.000 primeraka i učestvovao je na svim glavnim frontovima tog sukoba, čime je postao jedan od ključnih alata saveznika. Zbog brojnih varijanti - od standardnih srednjih tenkova do vozila za uklanjanje mina - danas je izuzetno tražen među kolekcionarima. Cene su, međutim, daleko od pristupačnih: jedan primerak iz 1943. godine, model Chrysler M4A4, prodat je 2022. godine za 355.000 dolara, dok se prema podacima magazina Military Vehicles Magazine cene te godine kreću od 125.000 do više od 795.000 dolara, u zavisnosti od stanja vozila.

Legendarni lovac iz Drugog svetskog rata i brzi torpedni čamac

Malo je aviona iz Drugog svetskog rata toliko slavnih i voljenih kao North American P-51 Mustang. Uveden u upotrebu početkom 1942. godine, ovaj jednomotorni lovac i lovac-bombarder učestvovao je u borbama na evropskom i pacifičkom ratištu, a nastavio je da leti i tokom Korejskog rata, sve dok ga nisu zamenili brži mlazni avioni. Tokom rata proizvedeno je oko 15.000 primeraka, od kojih su neki i danas u vlasništvu privatnih kolekcionara koji ih redovno prikazuju na avio-mitinzima. Ovakvi avioni nazivaju se Warbird - vojni avioni kojima upravljaju civili - a kupovina P-51 Mustanga zahteva ozbiljna finansijska sredstva, budući da se cene kreću i do 1,6 miliona dolara, pri čemu stanje vozila igra ključnu ulogu, jer mnogi entuzijasti kupuju oštećene primerke i vraćaju ih u letno stanje.

Malo je onih koji nisu čuli za PT čamce, brze torpedne čamce dužine oko 24,4 metra, od kojih je najpoznatiji PT-109, kojim je tokom Drugog svetskog rata komandovao mladi poručnik Džon F. Kenedi. Ovi maneuverabilni i snažno naoružani čamci korišćeni su protiv različitih neprijateljskih plovila, a tokom rata proizvedeno je oko 600 primeraka raznih tipova. Danas je pronalaženje ovakvog čamca na prodaju pravi izazov, ali nije nemoguće - primerak modela Higgins iz 1945. godine, dužine 23,8 metara i sa tri motora Packard V-12, trenutno se prodaje za 990.000 dolara, uz mogućnost da kupac preuzme i postojeći posao iznajmljivanja čamca.

Terenac koji je osvojio bojišta i sovjetski tenk u globalnoj upotrebi

Pre nego što je Humvee postao simbol vojnog terenskog vozila, tu ulogu je imao Willys MB, poznatiji kao vojni džip iz Drugog svetskog rata. Razvijen kao pogonsko vozilo za prevoz trupa preko svetskih bojišta, proizveden je u više od 600.000 primeraka između 1941. i 1945. godine. Zahvaljujući tolikoj količini, danas je relativno lako pronaći ovakva vozila na prodaju - bilo restaurirane originale ili nove replike sklopljene iz kompleta. Trenutno se jedan lepo obnovljen primerak prodaje za 29.900 dolara na platformi Bring a Trailer, dok se novi reprodukovani model, bez pogonskog sklopa, može kupiti za 16.730 dolara.

Sa druge strane gvozdene zavese nastao je T-72, jedan od najproizvođenijih glavnih borbenih tenkova na svetu. Sovjetski Savez ga je uveo u upotrebu 1973. godine, a od tada je proizvedeno više od 25.000 primeraka koji su služili širom sveta. Uprkos tome što je star više od pola veka, T-72 i dalje ostaje u aktivnoj upotrebi, delom zahvaljujući modernizacijama, ali je zbog toga i teško dostupan na civilnom tržištu - cena funkcionalnog primerka iznosi oko 50.000 dolara, a alternativa je iznajmljivanje vožnje kod specijalizovanih kompanija poput Drive-a-Tank ili DriveTanks.

Brazilski avion za obuku i vojno-vodeno vozilo

Iako van vojnih krugova nije naročito poznat, Embraer EMB 312 T-27 Tucano izuzetno je popularan među civilnim kupcima, prvenstveno zato što se decenijama koristi kao avion za obuku pilota, što kod bivših vojnih letača budi snažnu nostalgiju. Reč je o brazilskom avionu iz 1980. godine, sposobnom da nosi i lansira precizno vođenu municiju u okruženjima sa niskim rizikom. Iako Sjedinjene Države danas koriste noviji model A-29B Super Tucano, stariji T-27 i dalje se redovno pojavljuje na tržištu - primerak modela Shorts Tucano Mk. 1 iz 1990. godine trenutno košta oko 790.000 dolara, dok se model iz 1992. godine prodaje za 1,1 milion dolara.

Za one koji ne mogu da se odluče između kopnenog i vodenog vozila, rešenje nudi legendarni GMC DUKW, poznatiji kao „Duck" - amfibijsko vozilo razvijeno tokom Drugog svetskog rata i proizvedeno u ukupno 21.147 primeraka. Izgrađen na osnovi kamiona GMC CCKW od 2,5 tone, DUKW može da se kreće po različitim terenima, ali i da ulazi i izlazi iz vode. Danas se mnogi ovakvi primerci koriste kao turističke atrakcije, dok su drugi u privatnim kolekcijama - jedan je prodat u martu 2026. godine na aukciji Bring a Trailer za 34.000 dolara.

Nasledik Humvee-a i britanski oklopni transporter

Za one koji žele nešto novije od klasičnog Humvee-a, dobra opcija je Oshkosh Light Tactical Vehicle, poznat i kao L-ATV. Ovo vozilo razvijeno je uz primenu iskustava stečenih tokom operacija u Iraku i Avganistanu, te pruža nivo zaštite uporediv sa vozilima otpornim na mine. Američka vojska ga je izabrala kao zamenu za Humvee u okviru programa Joint Light Tactical Vehicle, a u upotrebu je ušao u januaru 2019. godine. Dok vojska za svaki primerak izdvaja oko 450.000 dolara, kompanija Oshkosh ih civilima prodaje direktno po znatno povoljnijoj ceni od 250.000 dolara.

Za kolekcionare koji žele nešto prostranije, tu je britanski oklopni transporter FV432, u upotrebi od šezdesetih godina prošlog veka. Vozilo može da preveze deset vojnika uz posadu od dvoje, pokreće ga motor Rolls-Royce K60 snage 240 konjskih snaga, a proizvedeno je oko 3.000 primeraka. Kompanija Tanks-a-Lot trenutno nudi mogućnost vožnje ovog vozila, dok kupovina primerka košta oko 29.292 dolara uz dodatni porez na dodatu vrednost, s tim da uvoz vojnih vozila iz inostranstva često znatno poskupljuje ukupnu cenu zbog carina i taksi.

Nadzvučni lovac mornarice i sovjetska podmornica

Za one koji sanjaju o nečem bržem od P-51 Mustanga, na tržištu se povremeno pojavljuje McDonnell Douglas F4 Phantom II, jedan od najvoljenijih lovaca američke mornarice. Uveden u upotrebu 1960. godine, ovaj dvomotorni presretač dostiže brzinu od Mach 1,82, odnosno oko 2.253 km/h. Između 1958. i 1979. godine proizvedeno je 5.195 primeraka, što ga čini najproizvođenijim nadzvučnim lovcem u istoriji američke vojske. Danas postoji samo jedan poznati primerak u privatnom vlasništvu sposoban za letenje, a njegova cena iznosi 950.000 dolara - iako, zbog zvučnog udara koji nastaje pri probijanju zvučnog zida, njegova puna upotreba nije dozvoljena u većini područja.

Za one koji sanjaju o dubinama umesto o nebu, opcija je sovjetska dizel-električna podmornica klase Whiskey, korišćena tokom Hladnog rata. Sovjetski Savez je izgradio više od 240 ovakvih podmornica tokom pedesetih godina, a jedan od preostalih primeraka prodat je na otvorenom tržištu za 550.000 dolara. Iako civili ne mogu legalno da postave torpeda, ove podmornice imaju impresivan domet od 24.140 km i mogu da dostignu brzinu od 32 km/h na sat na površini, odnosno 26 km/h na sat u podvodnoj vožnji. Alternativa je sovjetska podmornica klase Foxtrot, čija cena iznosi 2 miliona dolara, uz napomenu da je pre plovidbe potrebna dodatna popravka.

Zabranjeno preuzimanje dela ili čitavog teksta i/ili foto/videa, bez navođenja i linkovanja izvora i autora, a u skladu sa odredbama WMG uslova korišćenja i Zakonom o javnom informisanju i medijima.

ZAPRATITE NAS NA TIKTOKU