Neko će dobiti .meow, neko .fart: Internet ulazi u novu eru neobičnih domena i cenu od 227.000 dolara
Internet bi tokom 2026. godine mogao da dobije više od 1.600 novih prijava za najviše nivoe domena, odnosno nastavke koji se nalaze iza tačke u internet adresi. Pored poznatih oznaka kao što su .com i .org, već postoje domeni poput .app, .shop, .dev, .nyc, .porn i .horse. Sada je prvi put od 2012. godine ponovo otvoren veliki proces u kojem je moguće predložiti potpuno novu oznaku.
Pravila za ovaj proces postavlja Internet Corporation for Assigned Names and Numbers, poznat kao ICANN. Organizacija upravlja pravilima za domene i IP adrese, ali se njen posao često odvija daleko od pažnje većine korisnika interneta. Ipak, odluke koje donosi određuju koje oznake mogu da postoje, ko njima može da upravlja i pod kojim uslovima mogu da se registruju internet adrese.
Iza jedne tačke krije se veliki novac
Novi domen nije samo naziv koji se doda na kraj internet adrese. On može postati poslovni sistem u kojem vlasnik registra naplaćuje registraciju i obnavljanje pojedinačnih adresa. Google je 2012. godine platio 25 miliona dolara za .app, nadmašivši više drugih kandidata, uključujući Amazon. Google danas preko tog registra naplaćuje veleprodajnu naknadu za .app adrese, dok registrari korisnicima prodaju konačne adrese po višoj ceni.
Još veći posao predstavlja .com. Kompanija Verisign, koja upravlja tom domenom, prema podacima navedenim u tekstu ostvaruje oko 1,5 milijardi dolara godišnje. Sistem je jednostavan: internet adrese se registruju, zatim se plaća njihovo godišnje obnavljanje, a registar upravlja bazom podataka koja ih održava aktivnim. Zbog toga nove domene privlače kompanije i pojedince koji u njima vide potencijalni izvor prihoda.
Neke prijave zvuče veoma neobično
Među novim predlozima nalazi se i .fart, dok su najavljeni ili javno pomenuti i .doge, .ape, .self, .furry i .tree. Jedan od većih kandidata, kompanija Link Freedom Group, najavio je prijavu velikog broja domena. Prvobitno je govoreno o 200 oznaka, ali je kasnije objavljeno da je prijavljeno čak 316. Za svaku pojedinačnu prijavu ICANN naplaćuje 227.000 dolara.
Posebnu pažnju privlači .meow. Iza tog predloga stoji dotMeow Foundation, organizacija koju vode Eirin Van Dejl i Loren Tomas. Njihova ideja je da .meow bude domena povezana sa kvir zajednicom, ali bez direktnog naziva koji bi to jasno pokazivao. Predlagači su novac za projekat prikupljali preko Kickstartera, gde su prikupili oko 137.000 dolara, što je bilo iznad postavljenog cilja.
Kandidati kriju šta žele da registruju
Oko novih domena vlada i velika konkurencija. Organizacije uglavnom ne žele da otkriju svoje planove pre zatvaranja prijava, jer bi druga strana mogla da pokuša da konkuriše za isti naziv. U prethodnom ciklusu neki učesnici su zbog toga putovali u druge zemlje i sastajali se lično, umesto da o planovima razgovaraju preko elektronske pošte ili video-poziva. Razlog je bio strah da bi informacije mogle da procure.
Ako se za isti naziv pojavi više kandidata, može doći do nadmetanja. U prethodnom ciklusu bilo je aukcija, a za .web je ponuđeno čak 135 miliona dolara. ICANN je tada kroz svoje aukcije prikupio oko 240 miliona dolara, dok su privatne aukcije između kandidata bile još veće. Nova pravila sada ograničavaju mogućnost takvih privatnih dogovora nakon objavljivanja prijava, pa će način rešavanja konkurentskih prijava biti drugačiji nego ranije.
ICANN odlučuje o pravilima interneta
ICANN nije klasična državna institucija. U njenom radu učestvuju kompanije, vlade, tehnička zajednica, nevladine organizacije, akademici i drugi učesnici. Organizacija ima oko 450 zaposlenih, dok mnogo šira zajednica učestvuje u sastancima i raspravama. Vlade u tom sistemu nemaju posebnu kontrolu kakvu bi imale u klasičnoj međunarodnoj organizaciji, već sede za istim stolom sa kompanijama i drugim grupama.
Uloga ICANN-a postala je posebno vidljiva 2022. godine, kada je Ukrajina tražila da se prekine rad ruskih domena kao što je .ru. ICANN je to odbio, pozivajući se na princip da ne treba da kontroliše sadržaj na internetu. Istovremeno, organizacija i dalje ima veze sa Sjedinjenim Američkim Državama, iako je američka vlada 2016. godine završila direktni ugovorni odnos sa ICANN-om u vezi sa upravljanjem ključnim delom sistema domena. Upravo zbog toga pitanje novih domena nije samo poslovno pitanje, već i deo šire rasprave o tome ko postavlja pravila za globalni internet.
Zabranjeno preuzimanje dela ili čitavog teksta i/ili foto/videa, bez navođenja i linkovanja izvora i autora, a u skladu sa odredbama WMG uslova korišćenja i Zakonom o javnom informisanju i medijima.
