SLIKA ČUVENOG UMETNIKA PRODATA ZA 42 MILIONA DOLARA! Priča o njoj vezuje se za mračne dane, a stvorio ju je umetnik kog je proslavila apstrakcija (FOTO/VIDEO)
- Delo je vraćeno naslednicima 2023. godine, a aukcijska cena je znatno premašila procenu od 18 do 25 miliona funti
Slika ruskog umetnika Vasilija Kandinskog, koja je tokom nacističke okupacije Holandijenestala iz kolekcije jevrejske porodice, prodata je na aukciji u londonskoj kući Kristi za 31,56 miliona funti, odnosno više od 42 miliona dolara.
Umetničko delo vraćeno je naslednicima nekadašnjih vlasnika 2023. godine.
Slika "Šareni život" (Das bunte Leben), nastala 1907. godine, prodata je 14. oktobra, a nadmetanje je trajalo gotovo šest minuta. Postignuta cena znatno je premašila prvobitnu procenu od 18 do 25 miliona funti. Identitet kupca nije objavljen.
Delo je bilo najskuplja slika prodata na aukciji održanoj tokom londonske umetničke nedelje Friz. Prema navodima aukcijske kuće Kristi, ujedno je reč o najskupljem umetničkom delu prodatom na aukcijama tokom tog događaja u poslednjih pet godina.
Kandinski je sliku naslikao u Parizu, a istoričari umetnosti smatraju je važnom prekretnicom u njegovom stvaralaštvu, u periodu kada se udaljavao od figurativnog slikarstva i približavao apstraktnoj umetnosti po kojoj je kasnije postao poznat.
Veliko platno živih boja prikazuje nadrealni pejzaž sa figurama u tradicionalnoj odeći, oslanjajući se na ruski folklor, religijske motive i prizore svakodnevnog života.
Pre Drugog svetskog rata slika je pripadala Emanuelu Albertu Levenštajnu, holandskom jevrejskom industrijalcu koji se bavio proizvodnjom šivaćih mašina, i njegovoj supruzi Hedvig.
Par je delo nabavio 1927. godine kao deo kolekcije moderne evropske umetnosti.
Emanuel je preminuo 1930, a Hedvig 1937. godine. Njihova kolekcija pripala je deci Robertu i Vilhelmini, koji su kasnije živeli van Holandije dok se nacistički progon Jevreja širio Evropom.
U oktobru 1940. godine, pet meseci nakon nemačke invazije na Holandiju, kolekcija Levenštajnovih ponuđena je na prodaju u aukcijskoj kući u Amsterdamu. Slika "Šareni život", koja je bila poverena na čuvanje muzeju Stejdelik, takođe je prodata.
Tačne okolnosti prodaje nikada nisu u potpunosti razjašnjene, uključujući pitanje ko ju je odobrio i kome je pripao novac. Međutim, prodaja se dogodila nakon što su nacističke okupacione vlasti počele sistematski da oduzimaju prava i imovinu holandskim Jevrejima.
Godine 1972. sliku je kupila državna banka Bavarske Landesbank, koja ju je potom pozajmila muzeju Lenbahaus u Minhenu. Tamo je bila izložena gotovo pola veka.
Posle dugogodišnjeg istraživanja porekla slike i pravnih postupaka, naslednici porodice Levenštajn uspeli su da obezbede njen povraćaj.
Nemačka savetodavna komisija koja se bavi umetničkim delima opljačkanim tokom nacističkog perioda preporučila je restituciju 2023. godine, zaključivši da postoje značajni pokazatelji da je slika izgubljena usled nacističkog progona.
Komisija je naglasila da se gubitak imovine Jevreja u okupiranoj Holandiji načelno mora smatrati prinudnim, osim ako postoje uverljivi dokazi da je imovina prodata dobrovoljno. U ovom slučaju nije bilo dovoljno osnova za zaključak da je prodaja bila dobrovoljna.
Slika je vraćena naslednicima u junu 2023. godine, čime je okončana višedecenijska borba porodice da povrati umetničko delo. Ovog meseca prvi put je ponuđena na prodaju otkako je ponovo došla u posed porodice.
Ipak, postignuta cena nije oborila aukcijski rekord za Kandinskog. Druga njegova slika, "Murnau sa crkvom II", koja je takođe vraćena naslednicima nakon restitucije, prodata je u martu 2023. godine u londonskoj aukcijskoj kući Sotbi za približno 45 miliona dolara.
Za naslednike porodice Levenštajn, prodaja predstavlja završetak dugog procesa povraćaja umetničkog dela koje je nestalo iz porodične kolekcije tokom jednog od najmračnijih perioda evropske istorije.
