Nestvaran prizor na 18 metara dubine: Pogledajte kako izgleda Valjevska Gračanica 10 godina od potapanja (FOTO)
Veštačko jezero Rovni, nastalo pregrađivanjem reke Jablanice, danas skriva sudbinu potopljene crkve Svetog Arhangela Mihaila, poznate u narodu kao Valjevska Gračanica.
Veštačko jezero Rovni smešteno na 15 kilometara od Valjeva nastalo je zbog potrebe vodosnabdeavnja nekoliko gradova i opština Kolubarskog okruga.
Izgradnja brane Stubo-Rovni je počela još 1988. godine, prekinuta već 1991. da bi bila nastavljena 2001. godine a zvanično završena u septembru 2015. godine. Izgradnjom brane i punjenjem jezera, potopljena je Crkva Svetog Arhanđela Mihaila u Tubraviću, poznata kao Valjevska Gračanica što je izazvalo kontroverze u javnosti.
Crkva Svetog Arhangela Mihaila u selu Tubravić kraj Valjeva prvi put se pominje kao manastir u turskim popisima iz 1560. godine. Zahvaljujući pronađenim delovima starog konaka i grobovima u porti, istoričari su zaključili da je prvobitna crkva najverovatnije poticala iz 15. veka.
O toj građevini nema mnogo podataka, ali je najverovatnije manastir u nekom momentu stradao. Crkva, koja je potopljena 2016. godine, sazidana je nakon Drugog srpskog ustanka po uzoru na crkve brvnare. Prvi pisani podatak o njoj ostavio je Joakim Vujić, 1826. godine. Poslednje promene na crkvi izvedene su 1930. godine, kada je izgrađeno kube u neovizantijskom stilu. Na crkvi se nalazilo zvono iz 1860. godine.
Potapanje
Još je devedesetih postojao plan da se u kraju, koji je obuhvatao i crkveni posed, izgradi akumulacija. Kada su radovi počeli pričalo se da će Valjevska Gračanica biti izmeštena, ali to na kraju nije bilo izvodljivo. Godine 2003. vladika šabačko-valjevski Lavrentije dao je saglasnost za potapanje nakon što se, izdan akumulacije izgradi nova crkva.
Uz veliko protivljenje jednog dela javnosti, Valjevska Gračanica potopljena je 2016. godine, nakon što su iz nje iznete sve relikvije, ikonostas sa ikonama kao i zvono iz 1860. godine.
Članovi "Ronilačke družine" odlučili su se da zarone upravo do nje.
- Veštačko jezero Rovni, između sela Stubo i Rovni, u opštini Valjevo, nastalo je pregrađivanjem reke Jablanice. Površina ovog jezera iznosi 10,4 kilometara kvadratna, a najveća izmerena dubina jezera iznosi 67 metara - naveli su članovi ove organizacije uz opis video-snimka potopljene Valjevske Gračanice i dodali:
- Izgradnja jezera i brane izazvala je burne reakcije u javnosti, jer je između ostalog potopljena crkva Svetog Arhangela Mihaila u selu Tubravić. Ova crkva je poznata kao Valjevska Gračanica, o kojoj prvi pisani podaci potiču iz 16. veka, i opstala je sve do 2016. godine, kada je potopljena punjenjem jezera Rovni, najvećeg regionalnog vodoprivrednog sistema koji služi za snabdevanje vodom Valjeva, Lazarevca, Lajkovca, Uba i Mionice.
Crkva stoji netaknuta
Ronioci su se spustili do potopljene crkve i snimili njenu unutrašnjost. Nakon što se snimak pojavio na društvenim mrežama izazvao je veliku pažnju.
Snimak je podelila i Instagram stranica "Srbiju upoznaj".
- Danas se Valjevska Gračanica nalazi na oko 18 metara dubine. Ronioci koji su se usudili da zarone do nje opisuju prizor kao nestvaran. U hladnoj vodi od svega nekoliko stepeni, kroz zelenkastu tišinu probijaju se sunčevi zraci i obasjavaju kamenu crkvu koja stoji gotovo netaknuta. Unutrašnjost, snimljena kamerama, izgleda kao zamrznuti trenutak prošlosti, oltar, zidovi i svodovi svedoci su vremena koje je voda zaustavila, ali nije izbrisala - navodi se i dodaje:
- Potopljeni manastir danas predstavlja simbol sudara čovekovih potreba i kulturnog nasleđa. Za jedne je žrtva u ime vodosnabdevanja i razvoja, a za druge rana u kolektivnom pamćenju. Iako skrivena ispod površine, Valjevska Gračanica i dalje živi, ne kroz zvona i službe, već kroz tišinu dubine i snimke ronilaca koji podsećaju da se ispod mirnog jezera nalazi svetinja koja nije zaboravljena.
