U STAROJ POKROVSKOJ CRKVI U LOZNICI ZABLISTAO OBNOVLJENI IKONOSTAS: Vraćena mu originalna boja i pozlata, restauracija otkrila i grb Obrenovića (FOTO)
Pre tri godine započeti su radovi na najozbiljnijoj rekonstrukciji ikonostasa koji se od osvećenja Crkve Pokrova Presvete Bogorodice, na Spasovdan 17. maja 1873. godine, nalazi u najstarijem lozničkom hramu. Najveći deo posla je obavljen, a odnedavno Lozničane u ovoj bogomolji dočekuje ikonostas kome su vraćeni prvobitni izgled i sjaj. Goran Popović, protonamesnik, starešina Pokrovske crkve, kaže da posao još nije kompletno završen, ali da je urađen veći deo i da, kada sve bude gotovo, očekuju da narednih vek i po neće biti potrebne intervencije na ikonostasu.
U susret 150 godina postojanja hrama, 2022. urađena je statika crkve, isušeni zidovi od kapilarne vlage i postavljeno podno grejanje, a naredne godine je započeta i obimna rekonstrukcija celokupnog ikonostasa prema projektu koji je uradio Zavod za zaštitu spomenika Valjevo. Protonamesnik kaže da je bilo predviđeno da se uradi samo restauracija ikona, ali su radovi otkrili da su problemi na ikonostasu daleko veći.
- Krenuli smo u temeljnu restauraciju celokupnog ikonostasa u dogovoru sa Zavodom. Urađeno je potpuno uklanjanje farbe, bilo je šest slojeva, ikone su skinute, uklonjeni svi ornamenti i prva faza je bila hemijsko tretiranje drveta kako bi se crvotočina uništila i samo drvo zaštitilo od daljeg propadanja. Tokom rasklapanja ikonostasa, nađeno je ispresavijano parče novinske hartije koje je služilo kao kajlica ispod ikone, sa datumom iz 1872. godine, što je dodatna potvrda iz kog je perioda ikonostas. Urađeni su osnovni premazi i zaštita bojom, da ikonostas dobije sadašnju boju mramorizacije. To je njegova originalna boja i vraćen mu je izgled iz vremena nastanka. Pretpostavljalo se da je na ikonostasu u pozlati bila samo prva zona, gde su dveri i centralne ikone Hrista i Bogorodice, ali je prilikom radova utvrđeno da je čitav bio pozlaćen. Druga faza pozlate ikonostasa je završena, u dve zone pozlaćeno je nekih 21,5 kvadrata i ostalo je da se od septembra to učini i na još oko 18,5 kvadrata – kaže protonamesnik.
Projekat je potpomognut prvenstveno od Ministarstva kulture, od kabineta ministra Nenada Popovića, i budžeta Grada Loznice, i do sada je uloženo više od 13 miliona dinara, a potrebno je još dva miliona i 150 hiljada da se uradi i preostala faza pozlate, kaže protonamesnik.
- Ikonostas je visok 13, a širok 9 metara, krasi ga i 16 duplih stubova, ukrašenih venčićima, a prilikom restauracije na njemu je otkriven i obnovljen grb Obrenovića, sa četiri posrebrana ocila, jer je crkva i napravljena u njihovo vreme – kaže protonamesnik Popović.
Pokrovska crkva sagrađena je 1873, a dve godine ranije dobijen je plan za hram i odmah je otpočela izgradnja. Projekat je uradio jedan od najistaknutijih arhitekata tog doba Aleksandar Bugarski, inače poznat po projektima Narodnog pozorišta i dvora u Beogradu. Iste godine odobren je ugovor o podizanju "templa" (ikonostasa) i odobren utrošak 150 dukata za sat na zvoniku. Zapisano je da je crkvu zidao neimar Tasa Naumović iz Šapca, a da je za gradnju, početu na inicijativu čuvenog prote Ignjata Vasića, upotrebljen kamen od ostatka manastira Voćnjak, sa groblja u tom selu. Za oslikavanje ikonostasa, na kome se nalazi ukupno 27 ikona, angažovan je jedan od najtraženijih i najuspešnijih predstavnika našeg crkvenog slikarstva XIX veka – Nikola Marković, poreklom iz Požarevca. Inače, ideja je i da se započne postepeno oslikavanje hrama, kao i da umesto sadašnja tri lustera bude postavljen jedan veliki, centralni polijelej, kako bi sva lepota ikonostasa i unutrašnjosti crkve bila što vidljivija.
Pokrovska crkva vek i po deli sudbinu Lozničana koji čuvaju ovu bogomolju koja nad njima bdi. Sada sa ikonostasom kome je vraćen nekadašnji, zlatni sjaj da traje što više narednih decenija.
Kurir.rs
