Svi znamo za NATO, a šta znači OTAN u amblemu pakta? To nije nikakva igra dizajnera, već borba Francuza protiv Amera i Britanaca
Svetski mediji su preplavljeni fotografijama iz Istanbula gde se održava samit Severnoatlantskog saveza, a kada pogledate zvaničan amblem ovog vojnog saveta uočićete kompas sa četiri kraka koji simbolizuje pravac ka miru. Ali i lingvistički i dizajnerski odlično uklopljen logo koji deluje kao savršen odraz u ogledalu NATO i OTAN.
Šta uopšte znači to OTAN? Ovaj anagraf nije rezultat zabavne inspsiracije nekog dizajnera, već proizvod dubokih geopolitičkih tenzija, jezičkog ponosa i stroge diplomatske ravnopravnosti iz 1949. godine.
Diplomatija na dva jezika: Francuski ultimatum
Kada je u Vašingtonu potpisivan Severnoatlantski sporazum, Amerika i Velika Britanija su prirodno podrazumevale da će engleski biti primarni jezik organizacije. Međutim, Francuska je postavila čvrst uslov - njen jezik mora imati potpuno ravnopravan status!
Za Francuze to je značila odbrana statusa globalne supersile i očuvanja tradicije francuskog kao istorijskog jezika svetske diplomatije. Rimski ugovor i formiranje novih evropskih institucija tih godina pretvorili su jezičku ravnopravnost u pitanje nacionalnog ponosa.
Alijansa je popustila. I tako su rođena dva zvanična naziva North Atlantic Treaty Organization na engleskom ili NATO što se i kod nas odomaćilo, i Organisation du Traité de l'Atlantique Nord na francuskom, odnosno skraćeno OTAN.
Savršena kontra u strukturama jezika
Ono što je usledilo predstavlja jednu od bolje upakovanih slučajnosti u modernoj brending istoriji. Različite jezičke porodice, mislimo na germansku i romansku, funkcionišu po potpuno suprotnim pravilima kada je u pitanju redosled reči. Engleska gramatika zahteva da pridevi idu ispred glavne imenice. Zato počinje sa North Atlantic, pa ide Treaty...
Francuska gramatika radi potpuno obrnuto. Ona zahteva da se prvo istakne suština, odnosno imenica, a da opis sledi nakon nje. Zbog toga francuski naziv počinje rečju Organisation, dok opisni deo ide na kraj. Rezultat? Skraćenica koja počinje sa O i završava se sa N.
San svakog grafičkog dizajnera
Kada je u oktobru 1953. godine Severnoatlantski savez zvanično odobrio izgled zastave i amblema, dizajneri su shvatili da u rukama imaju pravi pravcati vizuelni dar. Umesto da dvojezičnost stvori estetski haos i pretrpanost, simetrija slova omogućila je savršen balans. Na pečatima, memorandumima i zgradama širom sveta, četiri slova s leve i četiri slova s desne strane kruga kreiraju vizuelnu ravnotežu kakvu retko koji međunarodni logo poseduje.
Dok ostatak sveta uglavnom prepoznaje levu stranu ovog ogledala, u Parizu, Madridu, Rimu i Lisabonu, tabla na ulazu u vojne baze uvek se čita s desna nalevo.
