"U koloni mi je izgorela majka, od bebe je ostala samo ručica": Ovako je počela "Oluja", najveći egzodus srpskog naroda u novijoj istoriji
Na današnji dan obeležava se 31. godišnjica zločinačke akcije "Oluja", tokom koje je, prema podacima srpskih institucija, iz Hrvatske proterano više od 250.000 Srba, dok su hiljade ljudi ubijene ili se i danas vode kao nestali. Akcija je počela 4. avgusta 1995. godine i ostala je upamćena kao jedan od najvećih egzodusa srpskog naroda u novijoj istoriji.
Tim povodom podsećamo na događaje koji su prethodili početku operacije, njen tok i svedočenja preživelih o stradanju civila i izbegličkih kolona.
Odluka o akciji "Oluja" doneta je 31. jula 1995. godine na Brionima, kada je na sastanku sa tadašnjim vojnim vrhom hrvatski predsednik Franjo Tuđman izjavio:
"Tema naše današnje rasprave je nanošenje takvih udaraca da Srbi praktično nestanu sa ovih prostora... Imamo podršku Nemačke, NATO-a, a delimično i Amerike - stvar je hitna!"
Četiri dana kasnije u pet sati ujutru krenuo je kombinovani napad stotine hiljada hrvatskih bojevnika na sve linije odbrane zaštićene zone Ujedinjenih Nacija, na celokupnu teritoriju Republike Srpske Krajine.
Podršku hrvatskim vojnicima pružalo je 15.000 vojnika Petog korpusa tzv. Armije BiH, dok su, prema navodima iz teksta, SAD pružale vazduhoplovnu, izviđačku, obaveštajnu i logističku podršku hrvatskim snagama.
Saradnju sa SAD priznao je tadašnji šef Hrvatske obaveštajne službe Miroslav Tuđman, kao i bivši američki ambasador u Zagrebu Piter Galbrajt, koji je u intervjuu za Slobodnu Dalmaciju izjavio:
"U Oluji su se dogodili vrlo ozbiljni zločini. Sistemski su paljene i pljačkane srpske kuće i ubijani civili koji su tamo zatečeni."
Nepravedan odnos snaga
Odnos hrvatskog i srpskog stanovništva bio je oko 4,3 miliona prema 300.000, dok je odnos vojnih snaga bio još izraženiji.
Prema ocenama vojnih analitičara navedenim u tekstu:
"Bio je to jedan od najeklatantnijih primera prekomerne upotrebe sile koja se može sankcionisati po svim pravilima običaja i vođenja rata u skladu sa međunarodnim konvencijama. Sve se dešavalo pred očima svetske javnosti i u prisustvu međunarodnih posmatrača na teritoriji zaštićenoj Vensovim planom."
Srpske snage uspele su u pojedinim delovima da potisnu hrvatske jedinice, ali je nakon zauzimanja strateških položaja na Dinari, Glamoču i Bosanskom Grahovu odbrana Republike Srpske Krajine slomljena, a padom Knina postalo je jasno da je civilno stanovništvo ostalo bez zaštite.
Jedan od srpskih komandanata tada je izjavio:
"Ni jednog momenta nisam pomišljao da zauzimam hrvatsku teritoriju, samo mi je na pameti bilo da spasim svoj narod i izvučem ga sa teritorije koja je nama nasilno oduzimana."
Granatiranje izbegličkih kolona
U strahu za život, stotine hiljada Srba krenule su u kolonama prema Srbiji. Kolone sastavljene od automobila, traktora i ljudi koji su pešačili bile su meta granatiranja i vazdušnih napada.
Preživeli i danas svedoče o onome što su doživeli.
"Nas žene bi šamarali, a muškarce tukli. Kidali bi garderobu sa nas, pogotovu ko je imao uniformu, i psovali pre nego ubiju – 'Ubij gona! Je**m li vam majku četničku, ubij sve dok ne nestanu'", ispričala je žena koja je uspela da stigne u Srbiju.
Druga svedokinja opisala je tragediju svoje porodice:
"U koloni mi je izgorela majka, otac, a od devojčice od šest meseci samo ručica ostala. Onda sam legla preko sina, da ga telom spasim, da rakete i bombe mene ubiju, da mi dete ostane."
"Oluja" ostala jedna od najvećih tragedija srpskog naroda
Prema podacima međunarodnih organizacija navedenim u tekstu, broj Srba u Hrvatskoj smanjen je sa oko 600.000, koliko ih je bilo 1991. godine, na oko 120.000 prema popisu iz 2001. godine.
Tri decenije kasnije, stradanje i egzodus tokom "Oluje" ostaju jedno od najbolnije upamćenih poglavlja novije istorije srpskog naroda, a sećanje na žrtve i prognane obeležava se svake godine 4. avgusta.
Kurir/ Alo
