NEŠTO ČUDNO SE DEŠAVA ISPOD EVROPE! Naučnici otkrili da se dve države polako okreću, iza svega stoje ogromne sile
- Naučnici su utvrdili da se Iberijsko poluostrvo veoma sporo rotira u smeru kazaljke na satu zbog približavanja afričke i evroazijske ploče.
- Rotacija je najizraženija na zapadu i jugozapadu, a procenjuje se na oko 0,1 do 0,2 stepena tokom milion godina.
- Studija bi mogla da pomogne u prepoznavanju aktivnih raseda i boljoj proceni seizmičkog rizika u regionu.
Naučnici su analizom satelitskih merenja i podataka o zemljotresima utvrdili da se Iberijsko poluostrvo, na kojem se nalaze Španija i Portugal, danas veoma sporo rotira u smeru kazaljke na satu. Reč je o posledici približavanja afričke i evroazijske tektonske ploče, koje se sudaraju brzinom od četiri do šest milimetara godišnje.
Ispod Španije i Portugala odvija se proces koji je ljudskom oku potpuno neprimetan, ali naučnicima otkriva kako se menja geološka karta Evrope.
Iberijsko poluostrvo polako se okreće u smeru kazaljke na satu, a ovo kretanje povezano je sa pritiskom koji nastaje usled približavanja afričke i evroazijske tektonske ploče.
Do ovog zaključka došli su istraživači koji su analizirali podatke satelitskih merenja i seizmičke aktivnosti.
Njihovo istraživanje objavljeno je u naučnom časopisu Gondwana Research, a pokazuje da se tektonske deformacije ne odvijaju jednako na celom poluostrvu.
Rotacija je najizraženija u njegovim zapadnim i jugozapadnim delovima.
Prema rečima Asijera Madarijete, istraživača sa Univerziteta Baskije i glavnog autora studije, afrička i evroazijska ploča približavaju se jedna drugoj brzinom od četiri do šest milimetara godišnje.
Iako je njihova granica relativno jasno određena u Atlantskom okeanu i u blizini Alžira, južno od Španije i Portugala geološka situacija znatno je složenija.
Kako je nastalo Iberijsko poluostrvo i zašto se pomera?
Današnji položaj Iberijskog poluostrva rezultat je miliona godina tektonskih promena.
Pre otvaranja Atlantskog okeana, područje današnje Španije i Portugala bilo je povezano sa delom Evrope koji danas pripada zapadnoj Francuskoj.
Kako je severni Atlantik počeo da se otvara, Iberijski blok postepeno se odvajao od evroazijskog kontinenta.
Istovremeno se otvorio Biskajski zaliv, a novonastala mikroploča pomerala se prema jugozapadu i rotirala u smeru suprotnom od kazaljke na satu.
U kasnijim geološkim fazama pomerila se približno 200 kilometara prema istoku, do područja na kojem se nalazi danas.
Sudaranje sa evropskim kontinentom doprinelo je i nastanku Pirineja, planinskog lanca koji danas razdvaja Španiju i Francusku.
Šire područje Sredozemlja takođe je oblikovano dugotrajnim sudaranjem afričke i evroazijske ploče.
Njihovo približavanje dovelo je do zatvaranja drevnog okeana Tetisa, a potom i do stvaranja Alpa.
Ovi procesi nisu završeni. Tektonske ploče i dalje se pomeraju, a njihov pritisak menja Zemljinu koru.
Posebno važnu ulogu u novom istraživanju ima Gibraltarski luk, zakrivljena geološka struktura koja se prostire oko Gibraltarskog moreuza.
Reč je o području na kojem se susreću i međusobno deluju različiti delovi Zemljine kore, zbog čega je granicu između afričke i evroazijske ploče na tom mestu teško precizno odrediti.
Naučnici otkrili brzinu rotacije, istraživanje važno za procenu rizika od zemljotresa
Kako bi rekonstruisali današnje pomeranje tla, naučnici su kombinovali geodetska merenja dobijena pomoću satelita sa podacima o zemljotresima.
Analizirali su deformacije Zemljine kore i raspored naprezanja u području između Evrope i severozapadne Afrike.
Rezultati pokazuju da se zapadno od Gibraltarskog moreuza pritisak afričke ploče prenosi prema Iberijskom poluostrvu.
Istočnije se deo tog pritiska raspoređuje kroz koru Gibraltarskog luka i područje Alboranskog mora.
Upravo takva raspodela sila objašnjava zašto se pojedini delovi poluostrva ne pomeraju jednako.
Prema rezultatima studije, rotacija je veoma spora i iznosi približno 0,1 do 0,2 stepena tokom milion godina.
To ne znači da će promene moći da se primete u svakodnevnom životu, ali naučnicima pruža važan uvid u aktivne geološke procese.
Istraživanje bi moglo da pomogne u prepoznavanju aktivnih raseda i boljoj proceni seizmičkog rizika na širem području, uključujući Pirineje.
Naučnici pritom upozoravaju da još postoje područja u kojima nedostaju detaljna geološka i geofizička istraživanja, pa će za potpunije razumevanje tektonskih procesa biti potrebni dodatni podaci.
(Kurir.rs/vecernji.hr)
